Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7634:2007 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 19353:2005) là văn bản kỹ thuật cốt lõi quy định về an toàn máy trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết, chuyên sâu về Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này, giúp các nhà thiết kế, chế tạo và vận hành máy móc nắm vững các nguyên tắc an toàn hệ thống.

Điều 1 xác định rõ giới hạn, mục tiêu và phạm vi điều chỉnh của TCVN 7634:2007 nhằm định hướng cho việc thiết kế máy an toàn phòng cháy:

• Mục tiêu chính: Tiêu chuẩn này vạch ra các phương pháp nhận biết mối nguy hiểm cháy có thể phát sinh từ máy móc và hướng dẫn quy trình thực hiện đánh giá rủi ro cháy một cách khoa học.
• Biện pháp tích hợp: Đưa ra các chỉ dẫn về biện pháp kỹ thuật cần được tích hợp ngay từ khâu thiết kế và chế tạo máy nhằm giảm thiểu nguy cơ cháy xuống mức thấp nhất có thể chấp nhận được.
• Vòng đời áp dụng: Tiêu chuẩn bao trùm toàn bộ các giai đoạn trong vòng đời của máy, bao gồm thiết kế, chế tạo, vận chuyển, lắp đặt, vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa cho đến khi tháo dỡ và thanh lý.
• Giới hạn loại trừ: Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các hệ thống di động tự hành hoặc các thiết bị được thiết kế đặc biệt để hoạt động trong môi trường dễ nổ (đã có các tiêu chuẩn chuyên biệt khác điều chỉnh).

Để áp dụng chính xác TCVN 7634:2007, người sử dụng cần kết hợp tham chiếu với các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia quan trọng sau đây:

• TCVN 7384 (ISO 12100): Tiêu chuẩn nền tảng về an toàn máy - Nguyên tắc chung cho thiết kế, đánh giá rủi ro và giảm thiểu rủi ro.
• ISO 13943: Tiêu chuẩn về an toàn cháy - Từ vựng và định nghĩa thuật ngữ chuyên ngành.
• Các tiêu chuẩn liên quan khác về thử nghiệm tính cháy của vật liệu phi kim loại và hệ thống chữa cháy tự động tích hợp trên thiết bị.

Điều 3 làm rõ các khái niệm kỹ thuật cơ bản để thống nhất cách hiểu trong toàn bộ tiêu chuẩn:

• Sự cháy (Combustion): Phản ứng hóa học tỏa nhiệt của một chất với chất oxy hóa, thường kèm theo ngọn lửa, phát sáng và/hoặc sinh khói.
• Mối nguy hiểm cháy (Fire hazard): Tình huống vật lý có tiềm năng gây ra thiệt hại do cháy, xuất phát từ sự hiện diện đồng thời của vật liệu dễ cháy và nguồn mồi cháy tiềm ẩn trong hoặc xung quanh máy.
• Rủi ro cháy (Fire risk): Sự kết hợp giữa xác suất xảy ra đám cháy và mức độ nghiêm trọng của hậu quả (thiệt hại về người, tài sản, môi trường) do đám cháy đó gây ra.
• Nguồn mồi cháy (Ignition source): Nguồn năng lượng (nhiệt, điện, cơ học) có khả năng khơi mào cho sự cháy của vật liệu dễ cháy.
• Vật liệu dễ cháy (Combustible material): Chất rắn, lỏng hoặc khí có thể bắt cháy và tiếp tục duy trì sự cháy sau khi nguồn mồi cháy đã bị loại bỏ.

Đây là nội dung kỹ thuật quan trọng nhất trong các điều khoản đầu, thiết lập quy trình đánh giá rủi ro cháy dựa trên nguyên lý "tam giác cháy" (nhiên liệu, chất oxy hóa và nguồn nhiệt) áp dụng riêng cho máy móc:

• Nguyên tắc đánh giá chung: Nhà thiết kế phải tiến hành nhận biết mối nguy hiểm cháy một cách hệ thống bằng cách phân tích cấu trúc máy, nguyên lý hoạt động và các chất được sử dụng hoặc phát sinh từ máy.
• Nhận biết vật liệu dễ cháy (Nhiên liệu): Phải liệt kê và phân loại toàn bộ các chất có khả năng cháy trong máy, bao gồm:
  • Vật liệu cấu tạo nên máy (nhựa, composite, chất cách điện).
  • Chất lỏng kỹ thuật phục vụ vận hành (dầu thủy lực, chất bôi trơn, dung môi làm mát).
  • Nguyên liệu đầu vào, bán thành phẩm hoặc phế liệu phát sinh trong quá trình máy hoạt động (bụi gỗ, xơ sợi dệt, khí gas, dung môi sơn).
• Nhận biết chất oxy hóa: Đánh giá nồng độ oxy trong không khí xung quanh máy hoặc các chất oxy hóa chuyên biệt được sử dụng trực tiếp trong quy trình công nghệ của thiết bị.
• Nhận biết các nguồn mồi cháy tiềm ẩn: Phân tích kỹ lưỡng các nguồn năng lượng có thể gây cháy phát sinh từ máy:
  • Nguồn nhiệt cơ học: Do ma sát giữa các bộ phận chuyển động, vòng bi bị hỏng hoặc kẹt cơ khí.
  • Bề mặt nóng: Vỏ động cơ, đường ống xả khí thải, điện trở sấy hoặc các bộ phận gia nhiệt.
  • Nguồn điện: Tia lửa điện từ thiết bị đóng cắt, hiện tượng ngắn mạch, quá tải đường dây hoặc tích tụ tĩnh điện trên các bộ phận chuyển động.
  • Phản ứng hóa học: Sự tự nóng lên của các chất hữu cơ hoặc phản ứng tỏa nhiệt ngoài ý muốn.
• Đánh giá khả năng tương tác và hậu quả: Xác định xác suất ba yếu tố của tam giác cháy gặp nhau trong các điều kiện vận hành bình thường, vận hành sai lệch hoặc khi xảy ra sự cố kỹ thuật. Từ đó, dự báo mức độ nghiêm trọng của hậu quả đối với người vận hành và nhà xưởng để đưa ra các biện pháp kiểm soát phù hợp.