Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7163:2013 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 10297:2006) quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử kiểu đối với van của chai chứa khí di động. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và chuyên sâu nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn, đối tượng và phạm vi điều chỉnh của tiêu chuẩn đối với các loại van chai chứa khí, cụ thể:

• Tiêu chuẩn quy định các yêu cầu về thiết kế, chế tạo, cũng như các quy trình và phương pháp thử kiểu đối với van lắp vào các chai chứa khí di động, bình chứa khí hoặc ống chứa khí. Các thiết bị này được sử dụng để nạp, chứa và xả các loại khí nén, khí hóa lỏng hoặc khí hòa tan.
• Tiêu chuẩn áp dụng cho các loại van chai có áp suất thử lên đến 300 bar (tương đương 30 MPa).
• Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các loại van chuyên dụng sau: van dùng cho thiết bị dập tắt đám cháy, van dùng cho thiết bị thở cá nhân, hoặc van dùng cho các bình chứa khí hóa lỏng siêu lạnh (cryogenic).

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, người sử dụng cần phải tham chiếu đến các tài liệu tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia liên quan. Các tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm:

• Các tiêu chuẩn về tính tương thích của vật liệu làm van với môi trường khí chứa bên trong, đặc biệt là ISO 11114-1 (đối với vật liệu kim loại) và ISO 11114-2 (đối với vật liệu phi kim loại) nhằm đảm bảo không xảy ra phản ứng hóa học gây mất an toàn.
• Các tiêu chuẩn quy định về ren cổng ra của van và ren cổ chai để đảm bảo tính lắp lẫn, độ kín khít tuyệt đối và khả năng chịu lực cơ học cao.
• Các tiêu chuẩn về thử nghiệm không phá hủy và quy trình thử áp suất an toàn cho các thiết bị áp lực.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn đưa ra hệ thống các định nghĩa thống nhất để làm cơ sở kỹ thuật cho việc thiết kế, chế tạo và thử nghiệm:

• Van chai chứa khí (Cylinder valve): Là thiết bị đóng/mở cơ khí được lắp trực tiếp vào cổ chai chứa khí nhằm kiểm soát dòng khí nạp vào hoặc xả ra khỏi chai.
• Thử kiểu (Type test): Quy trình thử nghiệm toàn diện được thực hiện trên một số lượng mẫu van đại diện nhằm xác định xem thiết kế của van có đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật và an toàn của tiêu chuẩn này hay không trước khi đưa vào sản xuất hàng loạt.
• Rò rỉ ngoài (External leakage): Sự thất thoát khí từ bên trong van ra môi trường xung quanh thông qua các mối nối, đệm kín trục hoặc thân van khi van đang ở trạng thái mở hoặc đóng.
• Rò rỉ trong (Internal leakage): Sự thất thoát khí đi xuyên qua bệ đỡ van (đệm kín chính) khi van đã được đóng hoàn toàn.
• Áp suất làm việc định mức (PW): Áp suất tối đa cho phép của khí trong chai ở nhiệt độ chuẩn là 15 độ C.

4. Yêu cầu chung và mô tả van (Điều 4)

Điều khoản này quy định các yêu cầu kỹ thuật nền tảng về mặt thiết kế và lựa chọn vật liệu chế tạo van nhằm đảm bảo an toàn tối đa trong suốt vòng đời vận hành:

• Tương thích vật liệu: Tất cả các chi tiết kim loại và phi kim loại của van tiếp xúc trực tiếp với khí chứa trong chai phải có tính tương thích hóa học và vật lý hoàn hảo. Vật liệu không được bị ăn mòn, giòn hóa do hydro hoặc phản ứng tạo ra các hợp chất tự cháy, gây nổ.
• Nhiệt độ vận hành tiêu chuẩn: Van phải được thiết kế để hoạt động an toàn, không bị rò rỉ và không bị suy giảm cơ tính trong dải nhiệt độ môi trường tiêu chuẩn từ -20 độ C đến +65 độ C. Đối với các điều kiện vận hành khắc nghiệt hơn, dải nhiệt độ phải được thỏa thuận cụ thể giữa nhà sản xuất và khách hàng.
• Khả năng chịu áp suất: Thân van và các bộ phận chịu áp lực trực tiếp phải được thiết kế để chịu được áp suất thử nghiệm bằng ít nhất 1,5 lần áp suất làm việc định mức của van mà không xảy ra hiện tượng biến dạng vĩnh viễn hoặc rò rỉ khí.
• Cơ cấu vận hành an toàn: Tay quay hoặc khóa vận hành van phải được thiết kế chắc chắn, dễ thao tác bằng tay và có hướng đóng/mở rõ ràng (thông thường quy ước quay ngược chiều kim đồng hồ để mở van và quay cùng chiều kim đồng hồ để đóng van).