Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 7915-1:2009 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 4126-1:2004) là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định về các yêu cầu an toàn đối với thiết bị chống quá áp, cụ thể là Phần 1: Van an toàn. Văn bản này thiết lập các nguyên tắc bắt buộc trong việc thiết kế, thử nghiệm và xác định các đặc tính kỹ thuật nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho các hệ thống thiết bị áp lực trong quá trình vận hành thực tế.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết các nội dung quy định cốt lõi của tiêu chuẩn:

- Quy định về lưu lượng đo được cho phép làm cơ sở ứng dụng van an toàn

Lưu lượng xả là thông số kỹ thuật quyết định khả năng giải phóng áp suất của van nhằm bảo vệ hệ thống khi xảy ra sự cố quá áp. Tiêu chuẩn quy định rõ:

• Một phần của lưu lượng đo được thực tế thông qua các thử nghiệm nghiệm thu bắt buộc phải được xác định chính xác để làm cơ sở pháp lý và kỹ thuật cho việc tính toán, ứng dụng van an toàn vào từng hệ thống cụ thể.
• Việc xác định lưu lượng này giúp người thiết kế hệ thống lựa chọn đúng kích cỡ van, tránh hiện tượng van quá nhỏ không xả kịp áp suất hoặc van quá lớn gây lãng phí và hoạt động không ổn định.

- Yêu cầu thử nghiệm áp suất từ cửa vào đến mặt tựa của van

Để bảo đảm độ bền cơ học và khả năng chịu lực của thân van dưới tác động trực tiếp của áp suất cao từ hệ thống, tiêu chuẩn đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về thử nghiệm áp suất tĩnh:

• Bộ phận của van kéo dài từ cửa vào cho tới mặt tựa (đây là vùng chịu áp lực thường trực và cao nhất) phải được tiến hành thử nghiệm áp suất nghiêm ngặt trước khi đưa vào sử dụng.
• Áp suất thử nghiệm phải đạt mức tối thiểu bằng 1,5 lần áp suất lớn nhất do nhà sản xuất công bố dùng để thiết kế van.
• Phép thử này nhằm phát hiện sớm các khuyết tật vật liệu (như rỗ khí, nứt ngầm), rò rỉ hoặc biến dạng cấu trúc của thân van, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người vận hành và thiết bị xung quanh.

- Mục tiêu và nội dung các phép thử xác định đặc tính vận hành của van

Tiêu chuẩn quy định các phép thử phải được thực hiện trong các điều kiện vận hành riêng biệt nhằm xác định toàn diện các đặc tính kỹ thuật của van an toàn tại ba thời điểm cốt lõi của chu trình hoạt động:

• Đặc tính trước khi mở: Xác định chính xác áp suất bắt đầu mở (áp suất tác động) của van. Phép thử này bảo đảm van không tự ý rò rỉ hoặc mở ở áp suất làm việc bình thường, nhưng phải mở ngay lập tức khi áp suất hệ thống đạt đến ngưỡng giới hạn nguy hiểm đã cài đặt.
• Đặc tính trong khi xả: Đánh giá độ nâng của đĩa van, lưu lượng xả thực tế và tính ổn định của dòng lưu chất khi van đang ở trạng thái mở hoàn toàn để giải áp. Điều này giúp kiểm chứng khả năng xả áp liên tục và không bị kẹt van trong quá trình hoạt động.
• Đặc tính lúc đóng: Xác định áp suất đóng lại (áp suất thiết lập lại trạng thái kín khít ban đầu) sau khi áp suất hệ thống đã được giải tỏa về mức an toàn. Phép thử này bảo đảm van đóng khít hoàn toàn, không bị rò rỉ lưu chất ra môi trường sau khi đã hoàn thành chu trình xả áp.

- Ý nghĩa của việc áp dụng tiêu chuẩn TCVN 7915-1:2009

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thử nghiệm áp suất và xác định đặc tính vận hành theo tiêu chuẩn này giúp các nhà sản xuất, đơn vị kiểm định và người vận hành kiểm soát tối đa rủi ro mất an toàn đối với các thiết bị áp lực. Đây là cơ sở kỹ thuật chuẩn hóa quốc tế giúp nâng cao chất lượng sản phẩm van an toàn sản xuất trong nước cũng như nhập khẩu tại Việt Nam.