Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6120:2018 (hoàn toàn tương đương với ISO 662:2016) về Dầu mỡ động vật và thực vật - Xác định độ ẩm và hàm lượng chất bay hơi là văn bản kỹ thuật quy định các phương pháp thử nghiệm nhằm xác định chính xác hàm lượng nước và các chất dễ bay hơi có trong dầu mỡ động vật và thực vật.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với tất cả các loại dầu mỡ động vật và thực vật thô hoặc đã qua tinh luyện.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho các loại dầu mỡ có chứa các chất dễ bay hơi khác ngoài nước (ví dụ như các dung môi hữu cơ) hoặc các loại dầu mỡ dễ bị phân hủy ở nhiệt độ thử nghiệm quy định.

Nguyên tắc của phương pháp xác định

Phương pháp dựa trên việc sấy khô phần mẫu thử ở nhiệt độ quy định cho đến khi khối lượng không đổi. Hàm lượng độ ẩm và chất bay hơi được tính toán dựa trên sự hao hụt khối lượng của mẫu thử sau quá trình sấy.

Các phương pháp thử nghiệm chính

Tiêu chuẩn quy định hai phương pháp cụ thể tùy thuộc vào đặc tính của mẫu thử:

• Phương pháp A (Sử dụng bếp điện hoặc bể cát): Áp dụng cho tất cả các loại dầu mỡ. Phương pháp này sử dụng nguồn nhiệt trực tiếp từ bếp điện hoặc bể cát để làm bay hơi nước và chất bay hơi ở nhiệt độ khoảng 90 độ C đến 130 độ C tùy thuộc vào loại dầu mỡ cụ thể.
• Phương pháp B (Sử dụng tủ sấy): Áp dụng cho các loại dầu mỡ không sấy khô được bằng Phương pháp A hoặc các loại dầu mỡ có trị số axit thấp (dưới 4). Mẫu thử được sấy trong tủ sấy ở nhiệt độ ổn định 103 độ C ± 2 độ C.

Yêu cầu về thiết bị và dụng cụ thí nghiệm

• Cân phân tích có độ chính xác đến 0,001 g để đảm bảo tính chính xác của kết quả đo lường.
• Chén cân bằng thủy tinh hoặc kim loại (nhôm hoặc bạch kim) có nắp đậy kín.
• Tủ sấy điện có bộ phận điều chỉnh nhiệt độ tự động (đối với Phương pháp B).
• Bếp điện hoặc bể cát có khả năng kiểm soát nhiệt độ thủ công hoặc tự động (đối với Phương pháp A).
• Bình hút ẩm chứa chất hút ẩm thích hợp (như silica gel hoặc canxi clorua khan) để làm nguội mẫu sau khi sấy mà không bị hấp thụ lại độ ẩm từ không khí.

Quy trình thực hiện thử nghiệm

• Chuẩn bị mẫu: Mẫu thử phải được trộn đều và đồng nhất hóa hoàn toàn trước khi tiến hành cân. Nếu mẫu ở dạng rắn, cần phải hóa lỏng ở nhiệt độ thấp nhất có thể trước khi trộn.
• Cân mẫu: Tiến hành cân chén cân sạch đã được sấy khô trước đó. Sau đó, cho khoảng 5 g đến 10 g mẫu thử vào chén cân và cân lại để xác định khối lượng chính xác của phần mẫu thử.
• Tiến hành sấy: Thực hiện sấy mẫu theo quy trình của Phương pháp A hoặc Phương pháp B đã lựa chọn.
• Cân và xác định khối lượng không đổi: Sau khi sấy, đặt chén cân vào bình hút ẩm để làm nguội về nhiệt độ phòng trước khi cân. Quá trình sấy và cân được lặp lại cho đến khi chênh lệch khối lượng giữa hai lần cân liên tiếp không vượt quá mức quy định (thường là 0,001 g).

Tính toán và biểu thị kết quả

• Hàm lượng độ ẩm và chất bay hơi được tính bằng phần trăm khối lượng (%).
• Công thức tính toán dựa trên hiệu số giữa khối lượng chén cân có mẫu trước khi sấy và sau khi sấy, chia cho khối lượng của phần mẫu thử ban đầu, sau đó nhân với 100.
• Kết quả cuối cùng được lấy là trung bình cộng của ít nhất hai lần xác định song song và được biểu thị đến hai chữ số thập phân.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6120:2018 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành công bố, thay thế hoàn toàn cho tiêu chuẩn TCVN 6120:2007 trước đó. Các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và kiểm nghiệm chất lượng dầu mỡ động vật, thực vật có trách nhiệm tuân thủ các quy định kỹ thuật nêu trên để đảm bảo tính thống nhất và chính xác của kết quả thử nghiệm.