Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4744:1989 quy định các quy phạm kỹ thuật an toàn bắt buộc áp dụng trong các cơ sở cơ khí nhằm bảo vệ sức khỏe, tính mạng của người lao động và bảo đảm an toàn cho thiết bị, nhà xưởng. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng điều chỉnh của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Tiêu chuẩn áp dụng đối với tất cả các cơ sở, nhà máy, xí nghiệp, phân xưởng có hoạt động sản xuất, sửa chữa, chế tạo và gia công cơ khí trên phạm vi toàn quốc.
• Quy chuẩn này là căn cứ pháp lý và kỹ thuật bắt buộc để thực hiện trong suốt các quá trình: thiết kế, xây dựng mới, cải tạo, mở rộng, lắp đặt thiết bị, vận hành công nghệ và bảo dưỡng các cơ sở cơ khí.
• Các cơ quan quản lý, chủ doanh nghiệp và người lao động trong ngành cơ khí có trách nhiệm tuân thủ nghiêm ngặt các quy định được nêu trong tiêu chuẩn này.

2. Quy định chung về an toàn lao động (Điều 2)

Điều khoản này tập trung vào trách nhiệm tổ chức và quản lý công tác an toàn vệ sinh lao động tại cơ sở:

• Trách nhiệm của người sử dụng lao động: Phải thiết lập hệ thống quản lý an toàn lao động, ban hành nội quy, quy trình vận hành an toàn cho từng loại máy móc, thiết bị và vị trí làm việc.
• Huấn luyện an toàn: Tất cả người lao động, kể cả học sinh thực tập và người thử việc, bắt buộc phải được huấn luyện, kiểm tra kiến thức về an toàn lao động và được cấp thẻ an toàn trước khi nhận việc.
• Kiểm tra định kỳ: Cơ sở phải tổ chức kiểm tra định kỳ về tình trạng an toàn của máy móc, thiết bị, nhà xưởng và các thiết bị áp lực, thiết bị nâng hạ theo đúng quy định của pháp luật.

3. Yêu cầu về môi trường làm việc và nhà xưởng (Điều 3)

Điều khoản này quy định các tiêu chuẩn kỹ thuật đối với môi trường lao động nhằm ngăn ngừa bệnh nghề nghiệp và tai nạn:

• Hệ thống thông gió và chiếu sáng: Nhà xưởng phải bảo đảm thông gió tự nhiên hoặc nhân tạo để nồng độ khí độc, bụi nằm trong giới hạn cho phép. Hệ thống chiếu sáng tại các khu vực làm việc phải đủ độ sáng, không gây chói mắt hoặc tạo bóng tối che khuất tầm nhìn của người vận hành.
• Kiểm soát tiếng ồn và độ rung: Các thiết bị gây tiếng ồn lớn và độ rung mạnh (như máy búa, máy dập) phải được bố trí tại khu vực riêng biệt hoặc có biện pháp chống rung, giảm ồn hiệu quả để không ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động xung quanh.
• Vệ sinh nhà xưởng: Mặt bằng phân xưởng phải luôn sạch sẽ, ngăn nắp; lối đi lại và đường vận chuyển nguyên vật liệu phải thông thoáng, không bị cản trở và được kẻ vạch phân giới rõ ràng.

4. Trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân và ứng phó sự cố (Điều 4)

Điều khoản này quy định về quyền lợi bảo vệ trực tiếp cho người lao động và phương án xử lý tình huống khẩn cấp:

• Trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân (PTBVCN): Người lao động phải được cấp phát đầy đủ và đúng chủng loại các thiết bị bảo hộ như quần áo bảo hộ, giày mũi sắt, kính bảo hộ, mũ, găng tay, nút tai chống ồn tùy theo tính chất công việc.
• Sử dụng bắt buộc: Người lao động có nghĩa vụ sử dụng đúng và bảo quản tốt các phương tiện bảo vệ cá nhân đã được trang bị trong suốt quá trình làm việc.
• Sơ cứu và ứng phó khẩn cấp: Tại các phân xưởng phải trang bị đầy đủ tủ thuốc sơ cứu với các dụng cụ, thuốc men cần thiết. Đồng thời, cơ sở phải xây dựng phương án phòng cháy chữa cháy, thoát nạn và tổ chức diễn tập định kỳ cho người lao động.