Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4241:1986 quy định chi tiết về kích thước của vòng chặn phẳng đàn hồi lệch tâm dùng cho trục và rãnh lắp vòng chặn. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng trong ngành cơ khí chế tạo, giúp đồng bộ hóa thiết kế và chế tạo các chi tiết máy có sử dụng vòng chặn để định vị trục theo chiều dọc.

- Phạm vi áp dụng và quy định chung (Điều 1 đến Điều 4)

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng cho các loại vòng chặn phẳng đàn hồi lệch tâm được lắp trên trục nhằm mục đích khống chế sự dịch chuyển dọc trục của các chi tiết lắp trên trục đó, đồng thời quy định kích thước của rãnh để lắp các vòng chặn này.
• Phân loại và kết cấu: Quy định rõ cấu trúc hình học của vòng chặn lệch tâm, đảm bảo tính đàn hồi tối ưu khi lắp ráp vào rãnh trục bằng dụng cụ chuyên dụng như kìm mở vòng chặn.
• Sự tương thích: Kích thước của vòng chặn và rãnh lắp phải được phối hợp đồng bộ để đảm bảo khả năng chịu lực dọc trục tối đa mà không làm biến dạng vòng chặn hoặc phá hủy mép rãnh.

- Thông số kích thước cơ bản của vòng chặn

• Đường kính danh nghĩa: Được xác định dựa trên đường kính ngoài của trục lắp vòng chặn. Tiêu chuẩn quy định dải đường kính trục từ nhỏ đến lớn tương ứng với từng mã hiệu vòng chặn cụ thể.
• Chiều dày vòng chặn: Là thông số quyết định độ bền cắt và độ cứng vững của vòng chặn khi chịu tải trọng dọc trục. Chiều dày này phải tuân thủ nghiêm ngặt sai lệch giới hạn cho phép.
• Đường kính trong và đường kính ngoài: Được thiết kế lệch tâm để tạo ra lực đàn hồi phân bố đều xung quanh rãnh trục khi lắp đặt.
• Kích thước lỗ lắp kìm: Đường kính lỗ và khoảng cách giữa hai lỗ ở đầu vòng chặn được quy định cụ thể để phù hợp với các loại kìm tháo lắp tiêu chuẩn.

- Kích thước rãnh lắp vòng chặn trên trục

• Đường kính rãnh: Phải nhỏ hơn đường kính trục và được tính toán sao cho vòng chặn sau khi lắp vào sẽ ôm khít vào đáy rãnh với một lực ép ban đầu nhất định.
• Chiều rộng rãnh: Phải lớn hơn chiều dày của vòng chặn một khoảng hở tối thiểu để dễ dàng lắp ráp nhưng không được quá lớn để tránh hiện tượng rơ lỏng dọc trục.
• Bán kính góc lượn đáy rãnh: Quy định bán kính bo góc tối đa tại đáy rãnh nhằm giảm thiểu sự tập trung ứng suất tại vị trí thay đổi tiết diện của trục.

- Yêu cầu kỹ thuật và vật liệu chế tạo

• Vật liệu: Thường được chế tạo từ thép lò xo có hàm lượng cacbon cao hoặc thép hợp kim có khả năng đàn hồi tốt sau khi nhiệt luyện để đảm bảo tính năng làm việc ổn định.
• Độ cứng: Sau khi nhiệt luyện, vòng chặn phải đạt độ cứng tiêu chuẩn để vừa đảm bảo tính đàn hồi, không bị biến dạng dư sau khi mở rộng để lắp, vừa đảm bảo độ bền chống mài mòn.
• Bề mặt sản phẩm: Vòng chặn không được có vết nứt, khía, ba-via hoặc các khuyết tật bề mặt khác làm giảm độ bền mỏi. Bề mặt thường được xử lý nhuộm đen, mạ kẽm hoặc phosphat hóa để chống ăn mòn.