Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13541:2022 (hoàn toàn tương đương với BS EN 892:2012 cùng các sửa đổi năm 2016 và 2021) quy định chi tiết về các yêu cầu an toàn và phương pháp thử nghiệm đối với dây leo núi cơ động. Đây là văn bản kỹ thuật nền tảng nhằm kiểm soát chất lượng trang thiết bị bảo hộ cá nhân, giảm thiểu tối đa rủi ro tai nạn trong các hoạt động leo núi, cứu hộ và thể thao mạo hiểm tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, nhập khẩu, phân phối, kiểm định chất lượng và sử dụng thiết bị leo núi. Phạm vi điều chỉnh trực tiếp bao gồm ba loại dây leo núi cơ động chính:

• Dây đơn (Single rope): Dây động có khả năng sử dụng độc lập để giữ người rơi.
• Dây nửa hay dây đôi (Half rope): Dây động yêu cầu phải sử dụng song song hai sợi để bảo vệ người leo.
• Dây sinh đôi (Twin rope): Dây động bắt buộc phải dùng đồng thời cả hai sợi chạy song song qua cùng các điểm neo bảo vệ.

Các yêu cầu an toàn kỹ thuật cốt lõi

Để đảm bảo tính mạng cho người sử dụng trong các điều kiện chịu tải khắc nghiệt, TCVN 13541:2022 thiết lập các chỉ tiêu kỹ thuật bắt buộc sau:

• Cấu tạo sản phẩm: Dây phải được thiết kế bao gồm phần lõi chịu lực chính bên trong và phần vỏ bọc bảo vệ dệt bên ngoài. Hai đầu dây phải được xử lý nhiệt hoặc bọc kín để ngăn ngừa hiện tượng xơ, tuột sợi.
• Lực tác động tối đa (Impact Force): Giới hạn lực truyền đến người leo núi khi xảy ra sự cố rơi tự do. Lực tác động tối đa không được vượt quá ngưỡng quy định (thường là 12 kN đối với dây đơn) nhằm tránh gây chấn thương cột sống cho người dùng.
• Khả năng chịu lực rơi (Number of falls): Dây phải vượt qua số lần rơi thử nghiệm tối thiểu liên tiếp mà không bị đứt gãy dưới tải trọng giả lập tiêu chuẩn.
• Độ giãn dài của dây (Elongation): Quy định giới hạn độ giãn dài tĩnh (khi chịu tải trọng tĩnh) và độ giãn dài động (khi xảy ra cú rơi) để đảm bảo người leo không bị va chạm vào các vách đá hoặc mặt đất bên dưới.
• Độ trượt của vỏ dây (Sheath slippage): Giới hạn mức độ dịch chuyển cơ học giữa phần vỏ và phần lõi dây nhằm ngăn ngừa hiện tượng kẹt thiết bị hãm hoặc mất kiểm soát khi đu dây.

Phương pháp thử nghiệm tiêu chuẩn

Văn bản quy định nghiêm ngặt quy trình thử nghiệm trong phòng thí nghiệm để đánh giá các đặc tính cơ lý của dây:

• Mẫu thử phải được điều hòa trong môi trường nhiệt độ và độ ẩm tiêu chuẩn trước khi tiến hành đo đạc.
• Sử dụng các thiết bị chuyên dụng để đo lực tác động, số lần rơi, độ giãn dài và độ trượt vỏ dưới các mức tải trọng giả lập tương đương với thực tế sử dụng.

Yêu cầu về ghi nhãn và thông tin hướng dẫn

Nhà sản xuất và đơn vị phân phối phải tuân thủ đầy đủ các quy định về nhãn mác và thông tin đi kèm:

• Ghi nhãn trên sản phẩm: Nhãn phải hiển thị rõ ràng các thông số kỹ thuật cơ bản bao gồm loại dây (ký hiệu bằng biểu tượng trực quan), đường kính, chiều dài, số hiệu tiêu chuẩn áp dụng và thông tin nhà sản xuất.
• Thông tin của nhà sản xuất: Tài liệu hướng dẫn đi kèm phải cung cấp đầy đủ thông tin về cách bảo quản, kiểm tra định kỳ, các dấu hiệu nhận biết dây đã bị hỏng cần loại bỏ và khuyến cáo về tuổi thọ sử dụng an toàn của sản phẩm.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13541:2022 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành theo các quyết định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về khoa học và công nghệ, đóng vai trò là căn cứ kỹ thuật để kiểm tra chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường.