Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13532:2022 về Rừng phòng hộ đầu nguồn - Các yêu cầu được ban hành nhằm thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ, phục vụ công tác quản lý, bảo vệ, phát triển và sử dụng bền vững hệ thống rừng phòng hộ đầu nguồn trên phạm vi cả nước.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật cụ thể đối với rừng phòng hộ đầu nguồn, bao gồm cả diện tích rừng tự nhiên và rừng trồng được quy hoạch cho mục đích phòng hộ đầu nguồn. Đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn bao gồm:

• Các cơ quan quản lý nhà nước về lâm nghiệp ở các cấp có thẩm quyền.
• Các chủ rừng được giao quản lý, bảo vệ, phát triển và sử dụng rừng phòng hộ đầu nguồn, bao gồm các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư.
• Các tổ chức, cá nhân khác có hoạt động liên quan đến việc điều tra, quy hoạch, thiết kế, trồng, chăm sóc, bảo vệ và nghiệm thu các công trình lâm nghiệp đối với rừng phòng hộ đầu nguồn.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn và phối hợp sử dụng các tài liệu, tiêu chuẩn quốc gia hiện hành có liên quan trong lĩnh vực lâm nghiệp. Trong trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế, người sử dụng phải áp dụng phiên bản mới nhất của tài liệu đó để đảm bảo tính cập nhật và tính pháp lý.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng thực tế, bao gồm:

• Rừng phòng hộ đầu nguồn: Là loại rừng được sử dụng chủ yếu để điều tiết nguồn nước cho các dòng chảy, các hồ chứa; bảo vệ đất, hạn chế xói mòn, sạt lở đất, bồi lấp lòng sông, lòng hồ; hạn chế lũ lụt, lũ quét và các hiện tượng thiên tai khác.
• Độ tàn che của rừng: Là mức độ che kín của tán cây rừng đối với đất lâm nghiệp, được biểu thị bằng tỷ lệ phần mười giữa diện tích hình chiếu đứng của các tán cây rừng xuống mặt đất và diện tích đất lâm nghiệp đó.
• Cấu trúc rừng phòng hộ: Sự sắp xếp theo không gian đứng và ngang của các thành phần thực vật trong rừng, đảm bảo khả năng cản dòng chảy mặt và giữ đất tối ưu.
• Cây bản địa: Các loài cây có nguồn gốc tự nhiên tại địa phương hoặc vùng sinh thái cụ thể, có khả năng thích nghi cao với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu tại khu vực phòng hộ.

Các yêu cầu chung đối với rừng phòng hộ đầu nguồn (Điều 4)

Điều khoản này quy định các nguyên tắc và yêu cầu kỹ thuật nền tảng mà hệ thống rừng phòng hộ đầu nguồn phải đáp ứng để đảm bảo tối đa chức năng phòng hộ:

• Yêu cầu về cấu trúc và độ tàn che: Rừng phòng hộ đầu nguồn phải đạt độ tàn che tối thiểu theo quy định pháp luật lâm nghiệp hiện hành để đảm bảo khả năng giữ nước và chống xói mòn. Ưu tiên phát triển cấu trúc rừng nhiều tầng, nhiều loài, có sự kết hợp giữa cây lá rộng và cây lá kim, giữa cây gỗ lớn và cây bụi thảm tươi.
• Yêu cầu về thành phần loài: Khuyến khích sử dụng các loài cây bản địa, có bộ rễ sâu, bám chắc, tán lá rậm và xanh quanh năm để tăng cường khả năng giữ đất, giữ nước và duy trì đa dạng sinh học.
• Yêu cầu về tính liên tục và diện tích: Diện tích rừng phòng hộ đầu nguồn phải được duy trì ổn định, hạn chế tối đa việc chia cắt, manh mún nhằm bảo vệ tính toàn vẹn của lưu vực sông, suối.
• Yêu cầu về bảo vệ và phục hồi tự nhiên: Ưu tiên áp dụng các biện pháp khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên kết hợp trồng bổ sung để phục hồi rừng, hạn chế tối đa các tác động cơ giới mạnh làm thay đổi cấu trúc đất và địa hình tự nhiên.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13532:2022 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Việc áp dụng tiêu chuẩn này góp phần chuẩn hóa các hoạt động lâm nghiệp, nâng cao chất lượng rừng phòng hộ đầu nguồn và ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu tại Việt Nam.