Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12511:2018 về Rừng tự nhiên - Rừng sau khoanh nuôi được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2018, do Viện Nghiên cứu Lâm sinh thuộc Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam biên soạn và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị. Tiêu chuẩn này quy định các tiêu chí kỹ thuật cụ thể để xác định, đánh giá và nghiệm thu trạng thái rừng tự nhiên được hình thành sau quá trình khoanh nuôi tái sinh.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định các tiêu chí xác định rừng tự nhiên sau khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên hoặc khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên có trồng bổ sung (gọi chung là rừng sau khoanh nuôi) trên phạm vi toàn quốc.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư có hoạt động liên quan đến việc quản lý, bảo vệ, phát triển, đánh giá và nghiệm thu rừng sau khoanh nuôi tại Việt Nam.

Các thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

• Rừng sau khoanh nuôi: Là rừng được hình thành từ quá trình khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên hoặc khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên có trồng bổ sung, đạt các tiêu chí về độ tàn che, chiều cao trung bình và mật độ cây tái sinh theo quy định của tiêu chuẩn này.
• Khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên: Là biện pháp lâm sinh tác động vào đối tượng đất lâm nghiệp chưa có rừng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hạt giống, chồi, cây con tái sinh phát triển thành rừng tự nhiên.
• Khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên có trồng bổ sung: Là biện pháp kết hợp giữa việc bảo vệ, tạo điều kiện cho tái sinh tự nhiên và trồng thêm một số loài cây mục tiêu vào những nơi mật độ cây tái sinh tự nhiên không đạt yêu cầu nhằm nâng cao chất lượng rừng.
• Cây mục tiêu: Là những loài cây gỗ bản địa, có giá trị kinh tế, phòng hộ hoặc bảo tồn, được lựa chọn để nuôi dưỡng và phát triển trong quá trình khoanh nuôi.

Tiêu chí xác định rừng sau khoanh nuôi

• Độ tàn che của tán cây lâm nghiệp: Độ tàn che của tầng cây cao phải đạt từ 0,1 trở lên đối với các loài cây thân gỗ, tre nứa hoặc cây đặc sản.
• Chiều cao trung bình của cây mục tiêu: Chiều cao của tầng cây thế hệ mới (bao gồm cây tái sinh triển vọng và cây trồng bổ sung) phải đạt chiều cao tối thiểu theo quy định đối với từng vùng sinh thái và loại rừng cụ thể, thông thường từ 4,0 mét trở lên.
• Mật độ cây tái sinh triển vọng: Số lượng cây tái sinh triển vọng của các loài cây mục tiêu phải phân bố tương đối đều trên diện tích và đạt mật độ tối thiểu theo quy định (thường từ 500 cây/ha trở lên đối với phương thức khoanh nuôi tự nhiên và có trồng bổ sung).
• Tỷ lệ sống của cây trồng bổ sung: Đối với phương thức khoanh nuôi có trồng bổ sung, tỷ lệ sống của cây trồng bổ sung phải đạt từ 85% trở lên sau thời gian kiến thiết cơ bản.

Phương pháp điều tra và đánh giá rừng sau khoanh nuôi

• Thiết lập ô tiêu chuẩn: Tiến hành lập các ô tiêu chuẩn đại diện cho khu vực khoanh nuôi để tiến hành đo đếm các chỉ tiêu lâm học thực tế.
• Đo đếm các chỉ tiêu lâm học: Thực hiện xác định mật độ cây tái sinh, đo chiều cao vút ngọn, đường kính gốc hoặc đường kính ngang ngực của cây mục tiêu, đồng thời đánh giá độ tàn che thực tế của tán rừng.
• Tổng hợp và xử lý số liệu: Tính toán các trị số trung bình thu thập được từ các ô tiêu chuẩn để đối chiếu trực tiếp với các tiêu chí kỹ thuật quy định trong tiêu chuẩn, từ đó đưa ra kết luận nghiệm thu thành rừng.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12511:2018 có hiệu lực kể từ ngày công bố, đóng vai trò là cơ sở pháp lý và kỹ thuật quan trọng để các địa phương, đơn vị chủ rừng thực hiện việc đánh giá, nghiệm thu và chuyển giao diện tích rừng sau khoanh nuôi sang giai đoạn quản lý, bảo vệ bền vững.