Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13515:2022 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn châu Âu BS EN 14877:2013) về Mặt sân thể thao - Bề mặt sân bằng vật liệu tổng hợp dành cho khu thể thao ngoài trời - Các yêu cầu, do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử nghiệm đối với các bề mặt sân thể thao ngoài trời sử dụng vật liệu tổng hợp.

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân thiết kế, thi công, giám sát và nghiệm thu các công trình sân thể thao ngoài trời sử dụng bề mặt vật liệu tổng hợp như sân điền kinh, sân tennis, sân thể thao đa năng. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc định hình tiêu chuẩn chất lượng, đảm bảo an toàn cho vận động viên và nâng cao tuổi thọ công trình thể thao tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và phân loại bề mặt sân thể thao

TCVN 13515:2022 xác định rõ phạm vi áp dụng đối với các bề mặt sân thể thao ngoài trời được làm từ vật liệu tổng hợp, bao gồm các loại thảm cao su đúc sẵn, hệ thống phun phủ keo polyurethane (PU) kết hợp hạt cao su SBR/EPDM, và các loại bề mặt nhựa tổng hợp khác. Tiêu chuẩn phân loại các bề mặt sân dựa trên mục đích sử dụng chuyên biệt:

• Bề mặt dành cho thi đấu điền kinh chuyên nghiệp và phong trào.
• Bề mặt dành cho các môn thể thao dùng vợt, đặc biệt là sân quần vợt (tennis).
• Bề mặt dành cho các sân thể thao đa năng ngoài trời như bóng rổ, bóng chuyền, bóng đá mini.

Các yêu cầu kỹ thuật cốt lõi về tính năng cơ lý

Để đảm bảo hiệu suất thi đấu và giảm thiểu chấn thương cho người sử dụng, tiêu chuẩn quy định nghiêm ngặt các chỉ số cơ lý của bề mặt vật liệu tổng hợp:

• Khả năng hấp thụ lực va đập (Shock Absorption): Quy định tỷ lệ phần trăm lực va đập được bề mặt sân hấp thụ nhằm bảo vệ khớp và cơ của vận động viên. Đối với sân điền kinh, chỉ số này phải nằm trong khoảng tối ưu để vừa bảo vệ chân vừa không làm giảm thành tích thi đấu.
• Độ biến dạng thẳng đứng (Vertical Deformation): Giới hạn độ lún của bề mặt dưới tác động lực của bước chạy, đảm bảo độ ổn định và độ nảy tiêu chuẩn.
• Độ ma sát và chống trơn trượt (Friction/Slip Resistance): Xác định hệ số ma sát trong cả điều kiện khô ráo và ẩm ướt để ngăn ngừa tai nạn trượt ngã, đặc biệt quan trọng đối với các môn thể thao có cường độ di chuyển cao và đổi hướng liên tục.
• Độ nảy của bóng (Angled Ball Behavior): Đối với các sân thể thao đa năng và sân tennis, tiêu chuẩn yêu cầu độ nảy của bóng trên bề mặt tổng hợp phải đạt tỷ lệ phần trăm nhất định so với độ nảy trên bề mặt bê tông tiêu chuẩn.

Yêu cầu về độ bền và khả năng chống chịu môi trường

Do đặc thù lắp đặt ngoài trời, bề mặt sân phải chịu tác động trực tiếp từ thời tiết khắc nghiệt. TCVN 13515:2022 đưa ra các tiêu chí đánh giá độ bền dài hạn:

• Khả năng chống lão hóa do tia cực tím (UV): Vật liệu tổng hợp không được bị giòn, nứt gãy hoặc thay đổi màu sắc quá mức cho phép sau thời gian dài tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.
• Độ bền kéo và độ giãn dài khi đứt: Đảm bảo liên kết của lớp vật liệu không bị phá hủy dưới tác động của sự co giãn nhiệt độ môi trường.
• Khả năng chống mài mòn (Wear Resistance): Quy định hao hụt khối lượng tối đa của bề mặt sau các chu kỳ thử nghiệm mài mòn giả lập.
• Khả năng kháng hóa chất và nước: Bề mặt sân không bị phồng rộp, bong tróc hoặc suy giảm tính năng khi bị ngập nước mưa hoặc tiếp xúc với các hóa chất tẩy rửa thông thường.
• Khả năng chịu lực tác động từ giày đinh (Spike Resistance): Đặc biệt áp dụng cho sân điền kinh, bề mặt phải chịu được sự đâm xuyên liên tục của đinh giày chạy mà không bị rách nát.

Yêu cầu về an toàn sức khỏe và bảo vệ môi trường

Một trong những điểm tiến bộ của tiêu chuẩn này là việc kiểm soát nghiêm ngặt các thành phần hóa học độc hại có trong vật liệu tổng hợp:

• Giới hạn hàm lượng kim loại nặng có thể hòa tan (như chì, cadimi, crom, thủy ngân) phát thải từ hạt cao su và chất liên kết polymer.
• Kiểm soát sự bay hơi của các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) gây hại cho sức khỏe người thi công và người sử dụng trực tiếp.

Phương pháp thử nghiệm và đánh giá sự phù hợp

Tiêu chuẩn viện dẫn các phương pháp thử nghiệm chuẩn hóa quốc tế để xác định các chỉ tiêu kỹ thuật nêu trên. Việc thử nghiệm phải được thực hiện bởi các phòng thí nghiệm được công nhận, bao gồm cả thử nghiệm trong phòng thí nghiệm đối với mẫu vật liệu và thử nghiệm trực tiếp tại hiện trường sau khi hoàn thành thi công để nghiệm thu công trình.

Hiệu lực và áp dụng tiêu chuẩn

TCVN 13515:2022 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này thay thế hoặc bổ sung cho các quy định kỹ thuật trước đây về mặt sân thể thao ngoài trời, trở thành căn cứ pháp lý và kỹ thuật quan trọng cho các chủ đầu tư, nhà thầu thi công và đơn vị tư vấn giám sát trong việc quản lý chất lượng các dự án hạ tầng thể dục thể thao sử dụng ngân sách nhà nước cũng như nguồn vốn xã hội hóa.