Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13187:2020 về Phòng thí nghiệm đo lường - Tiêu chí đánh giá năng lực đo lường quy định các yêu cầu kỹ thuật và quản lý nhằm đánh giá, xác nhận năng lực của các phòng thí nghiệm thực hiện hoạt động đo lường, hiệu chuẩn tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này đưa ra các tiêu chí cốt lõi để đánh giá năng lực kỹ thuật và hệ thống quản lý của các phòng thí nghiệm đo lường, đảm bảo kết quả đo lường có độ tin cậy cao và thống nhất trên phạm vi cả nước.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các phòng thí nghiệm đo lường, hiệu chuẩn; các tổ chức đánh giá, công nhận năng lực; và các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền trong lĩnh vực đo lường.

Các tiêu chí đánh giá năng lực cốt lõi của phòng thí nghiệm đo lường

1. Yêu cầu về nhân sự phòng thí nghiệm

• Nhân viên thực hiện hoạt động đo lường, hiệu chuẩn phải có trình độ chuyên môn phù hợp, được đào tạo bài bản về kỹ thuật đo lường và có chứng chỉ đào tạo tương ứng với lĩnh vực hoạt động.
• Phòng thí nghiệm phải thiết lập và duy trì quy trình giám sát năng lực nhân sự định kỳ để đảm bảo tính chính xác và khách quan của kết quả đo.
• Nhân sự quản lý kỹ thuật và người ký phê duyệt kết quả phải có kinh nghiệm thực tiễn tối thiểu theo quy định đối với từng lĩnh vực đo lường cụ thể.

2. Yêu cầu về trang thiết bị và điều kiện môi trường

• Trang thiết bị đo lường, chuẩn đo lường phải được kiểm định, hiệu chuẩn định kỳ để đảm bảo tính liên kết chuẩn đo lường quốc gia hoặc quốc tế.
• Phòng thí nghiệm phải kiểm soát và ghi nhận liên tục các điều kiện môi trường (nhiệt độ, độ ẩm, độ rung, độ bụi, nhiễu điện từ...) tại khu vực thực hiện đo lường để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả đo.
• Phải có quy trình vận hành, bảo dưỡng và hiệu chuẩn nội bộ đối với các thiết bị phụ trợ ảnh hưởng trực tiếp đến phép đo.

3. Liên kết chuẩn đo lường và độ không đảm bảo đo

• Tất cả các kết quả đo lường, hiệu chuẩn phải chứng minh được tính liên kết chuẩn thông qua một chuỗi liên tục các phép hiệu chuẩn đã được liên kết đến các chuẩn đo lường quốc gia hoặc chuẩn đo lường quốc tế (hệ SI).
• Phòng thí nghiệm phải xây dựng phương pháp và thực hiện ước lượng độ không đảm bảo đo cho tất cả các phép đo, hiệu chuẩn thuộc phạm vi năng lực được đánh giá.

4. Phương pháp đo lường, hiệu chuẩn và phê duyệt phương pháp

• Ưu tiên sử dụng các phương pháp tiêu chuẩn được ban hành bởi các tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc gia hoặc quốc tế (như TCVN, ISO, IEC, OIML).
• Trường hợp sử dụng phương pháp phi tiêu chuẩn hoặc phương pháp tự xây dựng, phòng thí nghiệm phải thực hiện phê duyệt phương pháp (validation) để chứng minh phương pháp đó phù hợp với mục đích sử dụng dự kiến.
• Quy trình vận hành chuẩn (SOP) phải được biên soạn rõ ràng, dễ hiểu và luôn sẵn có tại vị trí làm việc của kỹ thuật viên.

5. Đảm bảo chất lượng kết quả đo lường

• Phòng thí nghiệm phải tham gia các chương trình thử nghiệm thành thạo (PT) hoặc so sánh liên phòng thí nghiệm định kỳ để tự đánh giá và khẳng định năng lực đo lường của mình.
• Phải áp dụng các biện pháp kiểm soát chất lượng nội bộ như: sử dụng chất chuẩn, mẫu chuẩn; thực hiện lặp lại phép đo bằng cùng một phương pháp hoặc phương pháp khác nhau; kiểm tra định kỳ các thiết bị trung gian.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13187:2020 có hiệu lực kể từ ngày ban hành theo quyết định của Bộ Khoa học và Công nghệ, đóng vai trò là công cụ kỹ thuật quan trọng phục vụ công tác quản lý nhà nước về đo lường và nâng cao chất lượng hoạt động của các phòng thí nghiệm tại Việt Nam.