Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN ISO/IEC 17043:2011 (hoàn toàn tương đương với ISO/IEC 17043:2010) quy định các yêu cầu chung đối với thử nghiệm thành thạo trong hoạt động đánh giá sự phù hợp. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết về các mô hình chương trình thử nghiệm thành thạo được quy định trong tiêu chuẩn dựa trên nội dung được cung cấp:

- Chương trình thử nghiệm thành thạo với sự tham gia đồng thời

Đây là mô hình thử nghiệm điển hình và phổ biến, thường được áp dụng cho các phòng thử nghiệm với các đặc điểm vận hành chi tiết sau:

• Phương thức phân phối mẫu: Chương trình sử dụng các mẫu con được lựa chọn ngẫu nhiên từ một nguồn vật liệu đồng nhất, sau đó phân phối đồng thời cho tất cả các bên tham gia để tiến hành thử nghiệm trong cùng một khoảng thời gian.
• Quy trình lấy mẫu đặc thù: Trong một số chương trình, yêu cầu đặt ra là các bên tham gia phải tự thực hiện việc lấy mẫu, sau đó mẫu này mới được xem xét để sử dụng làm mẫu thử thành thạo phục vụ cho quá trình phân tích.
• Đánh giá và so sánh kết quả: Sau khi hoàn thành thử nghiệm, các bên tham gia gửi kết quả về cho nhà cung cấp thử nghiệm thành thạo. Nhà cung cấp sẽ tiến hành so sánh các kết quả này với (các) giá trị ấn định nhằm chỉ ra năng lực thực hiện của từng bên tham gia riêng biệt cũng như của toàn bộ nhóm tham gia.
• Đối tượng và vật liệu thử nghiệm: Các mẫu thử thành thạo thường là thực phẩm, dịch sinh học, sản phẩm nông nghiệp, nước, đất, chất khoáng và các loại vật liệu môi trường khác. Trong một số trường hợp đặc biệt, các phần tách biệt của vật liệu chuẩn đã thiết lập trước đó cũng có thể được luân chuyển giữa các bên.
• Hoạt động tư vấn và đào tạo: Báo cáo kết quả do nhà cung cấp gửi lại cho các bên tham gia thường đi kèm các ý kiến tư vấn hoặc nội dung giáo dục mang tính đặc trưng, nhằm mục đích khuyến khích và thúc đẩy việc cải tiến năng lực thực hiện của các đơn vị.
• Mô hình áp dụng: Mô hình này được thể hiện qua Mô hình 2 (áp dụng cho các phòng thử nghiệm) và Mô hình 3 (thường dùng kết hợp với chương trình đồng thời nhằm mục đích giám sát hoặc đào tạo) trong tiêu chuẩn.

- Chương trình giá trị biết trước trong thử nghiệm thành thạo

Mô hình này tập trung vào việc sử dụng các giá trị đã được xác định trước một cách độc lập với các bên tham gia, cụ thể:

• Xác định giá trị ấn định: Giá trị ấn định được xác định hoàn toàn độc lập với các bên tham gia thử nghiệm. Quy trình này bao gồm việc chuẩn bị các mẫu thử thành thạo đã biết trước số lượng đại lượng đo hoặc các đặc trưng cụ thể.
• Sử dụng mẫu chuẩn được chứng nhận (CRM): Tiêu chuẩn cho phép sử dụng mẫu chuẩn được chứng nhận trong các chương trình này. Giá trị được chứng nhận của mẫu cùng với độ không đảm bảo đo đi kèm có thể được sử dụng trực tiếp để đối chiếu.
• So sánh trực tiếp: Tiến hành so sánh trực tiếp giữa mẫu thử thành thạo và mẫu chuẩn được chứng nhận dưới các điều kiện lặp lại. Tuy nhiên, người thực hiện cần thận trọng để đảm bảo rằng mẫu chuẩn được chứng nhận (CRM) có khả năng so sánh chặt chẽ với mẫu thử thành thạo.
• Tái sử dụng mẫu thử: Các mẫu thử thành thạo từ các vòng thử nghiệm thành thạo trước đó hoàn toàn có thể được tái sử dụng trong loại chương trình này, với điều kiện mẫu thử đó đã chứng minh được độ ổn định trong suốt quá trình bảo quản và sử dụng.