Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12884-2:2020 về Bột khoáng dùng cho hỗn hợp đá trộn nhựa - Phần 2: Phương pháp thử quy định các phương pháp thử nghiệm nhằm xác định các chỉ tiêu cơ lý của bột khoáng dùng làm chất phụ gia trong hỗn hợp đá trộn nhựa (bê tông nhựa) phục vụ xây dựng đường bộ.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng cho việc thử nghiệm các chỉ tiêu kỹ thuật của bột khoáng nghiền từ đá cacbonat hoặc các nguồn bột khoáng khác (bao gồm cả bụi thu hồi từ hệ thống lọc bụi của trạm trộn bê tông nhựa) được sử dụng trong hỗn hợp đá trộn nhựa.
• Đối tượng áp dụng: Các tổ chức, cá nhân thực hiện công tác thiết kế, thi công, giám sát, nghiệm thu chất lượng vật liệu bột khoáng và hỗn hợp bê tông nhựa; các phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng (LAS-XD) thực hiện công tác kiểm định chất lượng vật liệu.

Quy định chung về công tác chuẩn bị mẫu thử

• Mẫu bột khoáng dùng để thử nghiệm phải được lấy theo đúng quy trình quy định để đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ lô vật liệu.
• Trước khi tiến hành các phép thử, mẫu bột khoáng phải được sấy khô đến khối lượng không đổi ở nhiệt độ quy định và được để nguội trong bình hút ẩm.
• Các thiết bị, dụng cụ đo lường và thử nghiệm phải được hiệu chuẩn, kiểm định định kỳ theo quy định của pháp luật về đo lường.

Các phương pháp thử nghiệm cốt lõi

1. Phương pháp xác định thành phần hạt (độ mịn)

• Mục đích nhằm xác định tỷ lệ phần trăm lượng sót tích lũy trên các sàng tiêu chuẩn để đánh giá độ mịn của bột khoáng.
• Phép thử được thực hiện bằng phương pháp sàng khô hoặc sàng ướt kết hợp với việc sử dụng bộ sàng tiêu chuẩn có kích thước lỗ sàng theo quy định.
• Kết quả thử nghiệm là cơ sở để đánh giá bột khoáng có đạt yêu cầu về cấp phối hạt phục vụ cho việc chế tạo bê tông nhựa hay không.

2. Phương pháp xác định độ ẩm tự nhiên

• Xác định hàm lượng nước có trong bột khoáng tại thời điểm lấy mẫu hoặc trước khi đưa vào trạm trộn.
• Mẫu thử được cân khối lượng trước và sau khi sấy khô ở nhiệt độ từ 105 độ C đến 110 độ C cho đến khi khối lượng không đổi.
• Độ ẩm được tính bằng tỷ lệ phần trăm giữa khối lượng nước mất đi sau khi sấy và khối lượng mẫu đã sấy khô.

3. Phương pháp xác định khối lượng riêng

• Xác định tỷ trọng của bột khoáng để phục vụ cho công tác thiết kế cấp phối hỗn hợp đá trộn nhựa.
• Phép thử sử dụng bình tỷ trọng (bình Le Chatelier) và dung dịch chất lỏng không phản ứng với bột khoáng (thường là dầu hỏa hoặc cồn) để đo thể tích chiếm chỗ của một lượng bột khoáng có khối lượng xác định.

4. Phương pháp xác định giới hạn dẻo (chỉ số dẻo)

• Áp dụng đối với các loại bột khoáng hoặc bụi thu hồi có khả năng chứa thành phần sét nhằm kiểm soát hàm lượng sét có hại trong hỗn hợp.
• Tiến hành xác định giới hạn chảy và giới hạn dẻo của phần mẫu lọt qua sàng quy định, từ đó tính ra chỉ số dẻo của vật liệu.

5. Phương pháp xác định hệ số ưa nước

• Đây là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá khả năng liên kết của bột khoáng với nhựa đường khi có sự tác động của nước.
• Phép thử xác định tỷ số giữa thể tích của bột khoáng sau khi lắng trong nước và thể tích của bột khoáng sau khi lắng trong dầu hỏa (hoặc dung môi tương đương).
• Hệ số ưa nước nhỏ chứng tỏ bột khoáng có tính kỵ nước tốt, giúp tăng cường độ bền nước của bê tông nhựa.

6. Phương pháp xác định độ ngậm nhựa

• Xác định lượng nhựa đường tối thiểu cần thiết để bao bọc và liên kết các hạt bột khoáng.
• Phép thử giúp đánh giá mức độ hấp phụ nhựa của bột khoáng, làm cơ sở điều chỉnh hàm lượng nhựa tối ưu trong quá trình thiết kế cấp phối bê tông nhựa.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12884-2:2020 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành công bố. Các phép thử nghiệm bột khoáng phục vụ cho các dự án xây dựng công trình giao thông đường bộ phải tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ dẫn kỹ thuật và quy trình thao tác được quy định chi tiết trong tiêu chuẩn này.