Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12860:2020 về Máy đào hầm - Buồng khí áp - Yêu cầu an toàn được công bố bởi Bộ Khoa học và Công nghệ, quy định các yêu cầu kỹ thuật và biện pháp bảo đảm an toàn đối với thiết kế, chế tạo và vận hành buồng khí áp lắp đặt trên máy đào hầm (TBM). Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người lao động khi làm việc trong môi trường áp suất cao của các công trình ngầm.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

TCVN 12860:2020 áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân tham gia vào quá trình thiết kế, chế tạo, nhập khẩu, kiểm định, vận hành và bảo dưỡng máy đào hầm có trang bị buồng khí áp. Tiêu chuẩn này tập trung vào các buồng khí áp được sử dụng để nhân sự đi vào hoặc đi ra khỏi khu vực làm việc có áp suất cao, cũng như các buồng y tế phục vụ công tác điều trị giảm áp.

Các nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn

1. Quy định chung và thuật ngữ định nghĩa (Điều 1 - Điều 3)

• Xác định rõ các khái niệm kỹ thuật cốt lõi bao gồm: buồng khí áp nhân sự (man lock), buồng khí áp y tế (medical lock), buồng trung chuyển vật liệu (material lock), và áp suất làm việc tối đa cho phép.
• Phân định ranh giới an toàn giữa khu vực áp suất khí quyển bình thường và khu vực chịu áp lực trong quá trình đào hầm bằng máy TBM.

2. Yêu cầu an toàn trong thiết kế và chế tạo (Điều 4)

• Độ bền cơ học và vật liệu: Buồng khí áp phải được thiết kế và chế tạo từ vật liệu có khả năng chịu lực, chống ăn mòn và chịu được áp suất làm việc tối đa theo các tiêu chuẩn về thiết bị áp lực hiện hành.
• Hệ thống cửa và cơ cấu khóa liên động: Cửa buồng khí áp phải được thiết kế kín khí, tự đóng kín dưới tác động của áp suất bên trong. Phải trang bị cơ cấu khóa liên động cơ học hoặc áp lực để ngăn chặn việc mở cửa vô ý khi buồng đang có áp suất.
• Hệ thống chiếu sáng và quan sát: Phải lắp đặt hệ thống chiếu sáng chống cháy nổ, nguồn điện dự phòng và các ô kính quan sát (portlights) chịu áp lực để giám sát nhân sự từ bên ngoài.
• Hệ thống thông tin liên lạc: Thiết lập hệ thống liên lạc hai chiều độc lập (điện thoại hoặc hệ thống đàm thoại nội bộ) giữa bên trong buồng khí áp và trạm điều khiển bên ngoài, đảm bảo hoạt động liên tục ngay cả khi mất điện nguồn chính.

3. Hệ thống kiểm soát khí áp và cung cấp khí thở

• Hệ thống cấp khí phải đảm bảo cung cấp đủ lưu lượng khí sạch, không lẫn dầu và các chất độc hại cho nhân sự bên trong buồng.
• Trang bị hệ thống thở oxy khẩn cấp cá nhân (BIBS - Built-In Breathing System) với mặt nạ phòng độc cho từng vị trí ngồi trong buồng khí áp.
• Các van điều khiển áp suất, van xả áp khẩn cấp và đồng hồ đo áp suất phải được bố trí ở cả bên trong và bên ngoài buồng, được bảo vệ tránh các va chạm vật lý ngoài ý muốn.

4. Phòng chống cháy nổ và cứu hộ khẩn cấp

• Nghiêm cấm sử dụng các vật liệu dễ cháy bên trong buồng khí áp. Hệ thống điện phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn an toàn phòng nổ trong môi trường oxy cao.
• Lắp đặt hệ thống dập lửa tự động hoặc hệ thống phun sương dập lửa kích hoạt bằng tay từ cả hai phía trong và ngoài buồng.
• Quy định quy trình cứu hộ, sơ cứu và chuyển thương nhanh chóng từ buồng làm việc sang buồng y tế trong trường hợp xảy ra tai nạn lao động hoặc sự cố giảm áp đột ngột.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12860:2020 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Các đơn vị chủ đầu tư, nhà thầu thi công công trình ngầm sử dụng máy đào hầm TBM có trách nhiệm tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại tiêu chuẩn này nhằm bảo đảm an toàn lao động tối đa.