Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12781:2019 về Axit axetic thực phẩm được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2019, đưa ra các quy định kỹ thuật, giới hạn tạp chất an toàn và phương pháp thử nghiệm đối với axit axetic được sử dụng làm phụ gia thực phẩm.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và sử dụng axit axetic thực phẩm tại Việt Nam. Văn bản đóng vai trò là căn cứ pháp lý và kỹ thuật để các cơ quan chức năng kiểm tra chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, đồng thời giúp doanh nghiệp thực hiện công bố hợp quy cho sản phẩm.

Các yêu cầu kỹ thuật cốt lõi đối với Axit axetic thực phẩm

TCVN 12781:2019 quy định nghiêm ngặt các chỉ tiêu cảm quan và chỉ tiêu lý - hóa đối với sản phẩm axit axetic dùng trong thực phẩm để đảm bảo an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng:

• Yêu cầu cảm quan: Sản phẩm phải ở trạng thái lỏng, trong suốt, không có màu, có mùi chua nồng đặc trưng của axit axetic và không được chứa bất kỳ tạp chất lạ nào có thể quan sát bằng mắt thường.
• Độ hòa tan: Axit axetic thực phẩm phải có khả năng trộn lẫn hoàn toàn với nước, ethanol và glycerin.
• Hàm lượng hoạt chất chính: Hàm lượng axit axetic (C2H4O2) không được thấp hơn 99,8 % tính theo khối lượng đối với dạng axit axetic băng.
• Điểm đông đặc: Nhiệt độ đông đặc của sản phẩm không được thấp hơn 15,6 độ C.

Giới hạn các chất không tinh khiết và kim loại nặng

Để kiểm soát nguy cơ độc hại, tiêu chuẩn thiết lập các giới hạn tối đa cho phép đối với các tạp chất phát sinh trong quá trình sản xuất:

• Chất cặn không bay hơi: Hàm lượng chất cặn còn lại sau khi bay hơi và sấy khô ở nhiệt độ quy định không được vượt quá 0,005 % (tương đương 50 mg/kg).
• Hàm lượng Arsen (As): Giới hạn tối đa cho phép là 1,0 mg/kg.
• Hàm lượng Chì (Pb): Giới hạn tối đa cho phép là 0,5 mg/kg nhằm ngăn ngừa nguy cơ nhiễm độc kim loại nặng tích lũy.
• Chất dễ bị oxy hóa: Đạt yêu cầu thử nghiệm theo phương pháp quy định (không làm mất màu hoàn toàn dung dịch kali pemanganat trong khoảng thời gian quy định).
• Axit formic, format và các chất hữu cơ dễ bị oxy hóa khác: Phải đạt yêu cầu thử nghiệm tinh khiết, không được vượt quá giới hạn cho phép khi thử nghiệm với kali dicromat.

Phương pháp thử nghiệm và xác định các chỉ tiêu chất lượng

Tiêu chuẩn viện dẫn và quy định chi tiết các quy trình phân tích hóa học để xác định tính chuẩn xác của các chỉ tiêu kỹ thuật:

• Xác định hàm lượng axit axetic: Sử dụng phương pháp chuẩn độ axit - bazơ với dung dịch natri hydroxit chuẩn và chỉ thị màu phenolphthalein.
• Xác định điểm đông đặc: Đo nhiệt độ tại thời điểm sản phẩm bắt đầu chuyển sang trạng thái rắn dưới các điều kiện làm lạnh được kiểm soát.
• Xác định kim loại nặng (Chì, Arsen): Áp dụng các phương pháp quang phổ hấp thụ nguyên tử (AAS) hoặc phương pháp khối phổ plasma cảm ứng cao tần (ICP-MS) để đảm bảo độ nhạy và độ chính xác cao.

Quy định về bao bì, ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản

Công tác quản lý lưu thông sản phẩm phải tuân thủ các nguyên tắc bảo vệ chất lượng và cảnh báo an toàn:

• Bao bì chứa đựng: Phải được làm từ vật liệu chuyên dùng cho thực phẩm, không tương tác hóa học với axit axetic (như thủy tinh hoặc nhựa chuyên dụng chịu axit), đảm bảo kín khít để tránh bay hơi và hút ẩm từ không khí.
• Ghi nhãn sản phẩm: Nhãn mác phải ghi rõ tên sản phẩm "Axit axetic thực phẩm", số hiệu tiêu chuẩn TCVN 12781:2019, tên và địa chỉ nhà sản xuất, hạn sử dụng, hướng dẫn bảo quản an toàn và cảnh báo tính ăn mòn của sản phẩm đậm đặc.
• Bảo quản và vận chuyển: Sản phẩm phải được lưu kho ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và cách xa các nguồn nhiệt hoặc chất dễ gây cháy nổ.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12781:2019 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Các doanh nghiệp hoạt động trong chuỗi cung ứng phụ gia thực phẩm cần chủ động áp dụng tiêu chuẩn này để chuẩn hóa quy trình sản xuất, công bố hợp quy và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.