Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11906:2017 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 16981:2003) về Ván gỗ nhân tạo - Xác định độ bền bề mặt do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 89 Ván gỗ nhân tạo biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử nghiệm nhằm xác định độ bền liên kết bề mặt của các loại ván gỗ nhân tạo, phục vụ cho việc đánh giá chất lượng sản phẩm trong sản xuất và lưu thông trên thị trường.

- Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng cho các loại ván gỗ nhân tạo chưa phủ mặt và đã được phủ mặt (như ván dăm, ván sợi, ván dăm dán phủ mặt hoặc các loại ván tương tự dùng trong trang trí nội thất và xây dựng). Phương pháp này đánh giá khả năng chống lại lực kéo vuông góc với bề mặt của lớp ngoài cùng hoặc lớp phủ của ván.
• Đối tượng áp dụng: Các doanh nghiệp sản xuất, chế biến gỗ và ván nhân tạo; các đơn vị kiểm định chất lượng sản phẩm; các cơ quan quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm hàng hóa và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc thử nghiệm cơ lý ván gỗ.

- Nguyên tắc thử nghiệm

• Phép thử dựa trên việc dán một khối thử bằng thép hình trụ có diện tích xác định lên bề mặt của tấm ván gỗ nhân tạo bằng chất kết dính phù hợp.
• Tiến hành cắt một rãnh tròn xung quanh khối thử thép xuyên qua lớp bề mặt để cô lập vùng thử nghiệm.
• Tác dụng một lực kéo vuông góc với bề mặt mẫu thử thông qua khối thử thép với tốc độ tăng dần cho đến khi xảy ra sự phá hủy liên kết bề mặt. Độ bền bề mặt được xác định bằng lực kéo lớn nhất chia cho diện tích bề mặt liên kết.

- Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm

• Thiết bị thử kéo: Phải có khả năng tác dụng lực kéo vuông góc với bề mặt mẫu thử một cách liên tục, không giật cục và đo được lực phá hủy chính xác đến 1%. Thiết bị cần có đồ gá tự định tâm để đảm bảo lực kéo luôn vuông góc với bề mặt dán.
• Khối thử bằng thép: Thường có dạng hình trụ tròn với đường kính xác định (thường là diện tích bề mặt dán keo khoảng 1000 mm²), bề mặt dán keo phải được gia công phẳng, nhẵn và sạch sẽ để đảm bảo độ bám dính tối đa.
• Chất kết dính (Keo dán): Sử dụng loại keo có độ bền liên kết cao hơn độ bền bề mặt của ván cần thử (ví dụ: keo epoxy hai thành phần hoặc keo dán nóng chảy nhanh) nhằm tránh hiện tượng bong keo trước khi bề mặt ván bị phá hủy.
• Dụng cụ cắt rãnh: Dao cắt hoặc mũi khoan khoét lỗ chuyên dụng để cắt đứt hoàn toàn lớp bề mặt xung quanh khối thử thép, đi sâu vào lớp cốt ván bên dưới tối thiểu từ 1 mm đến 2 mm.

- Chuẩn bị mẫu thử và ổn định mẫu

• Lấy mẫu và cắt mẫu: Mẫu thử được cắt từ các vị trí khác nhau trên tấm ván nguyên bản để đảm bảo tính đại diện. Kích thước mẫu thử phải đủ lớn để gá đặt chắc chắn vào thiết bị thử nghiệm và không làm ảnh hưởng đến vùng đo.
• Ổn định mẫu: Trước khi tiến hành dán khối thử và đo đạc, các mẫu thử phải được đặt trong môi trường ổn định có nhiệt độ (20 ± 2)°C và độ ẩm tương đối (65 ± 5)% cho đến khi khối lượng của mẫu đạt đến trạng thái cân bằng (khối lượng không thay đổi đáng kể giữa hai lần cân liên tiếp cách nhau 24 giờ).

- Quy trình tiến hành thử nghiệm

• Dán khối thử: Làm sạch bề mặt mẫu thử tại vị trí cần đo. Bôi một lượng keo vừa đủ lên bề mặt khối thử thép rồi ép chặt lên bề mặt mẫu thử. Loại bỏ phần keo thừa tràn ra xung quanh khối thử.
• Cắt rãnh cô lập: Sau khi keo đã đóng rắn hoàn toàn theo chỉ dẫn của nhà sản xuất keo, sử dụng dụng cụ cắt để tạo một rãnh tròn xung quanh khối thử thép, cắt đứt hoàn toàn lớp phủ bề mặt và lún sâu vào phần cốt ván.
• Thực hiện thử kéo: Lắp mẫu thử đã chuẩn bị vào thiết bị thử kéo. Điều chỉnh thiết bị để tác dụng lực kéo vuông góc với tốc độ tăng lực không đổi sao cho sự phá hủy xảy ra trong khoảng thời gian từ (60 ± 30) giây kể từ khi bắt đầu tác dụng lực.
• Ghi nhận kết quả: Ghi lại giá trị lực kéo lớn nhất (tính bằng Newton) tại thời điểm xảy ra sự phá hủy hoàn toàn. Đồng thời, quan sát và ghi lại kiểu phá hủy (ví dụ: phá hủy hoàn toàn trong lớp cốt ván, phá hủy tại ranh giới giữa lớp phủ và cốt ván, hoặc phá hủy màng keo dán).

- Tính toán và biểu thị kết quả

• Độ bền bề mặt của mỗi điểm thử (ký hiệu là f, tính bằng Megapascal - MPa) được tính toán theo công thức: f = F / A. Trong đó, F là lực kéo lớn nhất gây phá hủy (N) và A là diện tích bề mặt liên kết của khối thử thép (mm²).
• Kết quả cuối cùng của mẫu thử là giá trị trung bình cộng của các lần đo trên cùng một mẫu, được làm tròn đến hai chữ số thập phân.
• Báo cáo thử nghiệm phải bao gồm đầy đủ các thông tin về mẫu thử, loại keo sử dụng, kiểu phá hủy đặc trưng và các sai lệch so với quy trình tiêu chuẩn (nếu có).

- Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11906:2017 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Các tổ chức, phòng thử nghiệm được cấp phép cần cập nhật phương pháp thử này vào quy trình đánh giá chất lượng sản phẩm ván gỗ nhân tạo để đảm bảo tính đồng bộ và phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế ISO 16981:2003.