Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10313:2015 (hoàn toàn tương đương với ISO 16998:2003) do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 89 Ván gỗ nhân tạo biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2015. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp luộc nhằm xác định độ bền ẩm của các loại ván gỗ nhân tạo, phục vụ cho việc đánh giá chất lượng sản phẩm trong điều kiện môi trường khắc nghiệt.

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại ván gỗ nhân tạo, đặc biệt là ván dăm, ván sợi và ván dăm định hướng (OSB) được thiết kế để sử dụng trong điều kiện ẩm ướt hoặc ngoài trời. Phương pháp thử nghiệm này giúp xác định khả năng duy trì liên kết cấu trúc và độ bền cơ lý của ván sau khi bị tác động bởi nhiệt độ cao và độ ẩm cực hạn.

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, các tài liệu viện dẫn sau đây là cực kỳ cần thiết:

• TCVN 5456 (ISO 9424) về Ván gỗ nhân tạo - Xác định kích thước mẫu thử.
• TCVN 7753 (ISO 16979) về Ván dăm và ván sợi - Xác định độ ẩm của mẫu thử.
• Các tiêu chuẩn liên quan khác về phương pháp lấy mẫu, cắt mẫu và ổn định mẫu trước khi tiến hành thử nghiệm.

Phương pháp xác định độ bền ẩm bằng cách luộc dựa trên nguyên tắc tác động nhiệt ẩm cưỡng bức lên cấu trúc ván:

• Mẫu thử sau khi được đo kích thước và khối lượng ban đầu sẽ được ngâm hoàn toàn trong nước sôi trong một khoảng thời gian quy định (thông thường là 2 giờ).
• Sau khi luộc, mẫu thử được làm nguội nhanh bằng cách ngâm vào bể nước lạnh ở nhiệt độ phòng để tránh hiện tượng sốc nhiệt đột ngột làm biến dạng cơ học ngoài ý muốn.
• Tiến hành đo đạc lại các thông số vật lý (độ trương nở chiều dày) hoặc thực hiện các phép thử cơ học tiếp theo (như thử nghiệm lực liên kết nội tại) để đánh giá mức độ suy giảm chất lượng của ván.

Để thực hiện phép thử một cách chính xác, phòng thử nghiệm cần trang bị các thiết bị tiêu chuẩn sau:

• Bể luộc nước: Phải có dung tích đủ lớn, trang bị bộ phận gia nhiệt có khả năng duy trì nước ở trạng thái sôi liên tục trong suốt quá trình thử nghiệm. Bể cần có giá đỡ bằng lưới hoặc thanh kim loại không gỉ để giữ các mẫu thử đứng thẳng, không tiếp xúc trực tiếp với đáy hoặc thành bể và cách nhau ít nhất 15 mm.
• Bể làm nguội: Chứa nước sạch được duy trì ở nhiệt độ phòng (khoảng từ 15 độ C đến 25 độ C) để làm nguội mẫu thử ngay sau khi lấy ra khỏi bể luộc.
• Dụng cụ đo kích thước: Thước cặp hoặc panme chuyên dụng có độ chính xác đến 0,01 mm để đo chiều dày và các kích thước mặt bên của mẫu thử.
• Thiết bị phụ trợ: Đồng hồ bấm giờ, nhiệt kế và các dụng cụ gắp mẫu an toàn.

Quy trình chuẩn bị mẫu thử đóng vai trò quyết định đến độ chính xác của kết quả đo:

• Hình dáng và kích thước: Mẫu thử thường được cắt thành hình vuông với kích thước cạnh tiêu chuẩn (ví dụ 50 mm x 50 mm) hoặc theo quy định cụ thể của tiêu chuẩn sản phẩm tương ứng. Các cạnh của mẫu thử phải được cắt thẳng đứng, nhẵn và không bị sứt mẻ.
• Số lượng mẫu: Số lượng mẫu thử được lấy theo quy định của tiêu chuẩn sản phẩm cụ thể đối với từng lô hàng hoặc theo thỏa thuận giữa các bên liên quan.
• Ổn định mẫu: Trước khi tiến hành luộc, mẫu thử phải được ổn định trong môi trường có nhiệt độ 20 độ C (sai số 2 độ C) và độ ẩm tương đối 65% (sai số 5%) cho đến khi khối lượng của mẫu đạt đến trạng thái hằng số.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10313:2015 có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Tiêu chuẩn này cung cấp một phương pháp thử nghiệm chuẩn hóa, giúp các nhà sản xuất ván gỗ nhân tạo kiểm soát chất lượng sản phẩm đầu ra và giúp các cơ quan chức năng có cơ sở kỹ thuật để kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm lưu thông trên thị trường Việt Nam.