Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11307:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11307:2016 quy định phương pháp xác định nồng độ khối lượng của nitơ oxit (NOx) trong khí thải nguồn tĩnh. Đây là tài liệu kỹ thuật quan trọng phục vụ công tác kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí, áp dụng cho các phòng thử nghiệm và cơ quan quản lý môi trường tại Việt Nam. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung từ Phần mở đầu đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của phương pháp thử nghiệm:

• Phương pháp quy định trong tiêu chuẩn này là phương pháp trắc quang sử dụng axit phenoldisunfonic để xác định hàm lượng nitơ oxit (biểu thị bằng nitơ điôxit - NO2) trong khí thải từ các nguồn tĩnh.
• Phương pháp này áp dụng cho việc đo nồng độ nitơ oxit trong khoảng xác định cụ thể, phù hợp với các nguồn phát thải công nghiệp như lò hơi, lò đốt, và các quá trình sản xuất có phát thải khí nitơ oxit.
• Tiêu chuẩn cũng nêu rõ các yếu tố gây cản trở phép đo và cách thức loại bỏ hoặc giảm thiểu ảnh hưởng của chúng để đảm bảo độ chính xác của kết quả phân tích.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn và phối hợp sử dụng với các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế liên quan. Các tài liệu viện dẫn bao gồm:

• Các tiêu chuẩn về lấy mẫu khí thải nguồn tĩnh để đảm bảo mẫu khí thu được mang tính đại diện cao nhất cho nguồn thải.
• Các tiêu chuẩn về nước dùng trong phòng thí nghiệm và các hóa chất, thuốc thử tinh khiết phân tích.
• Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa thống nhất nhằm tránh hiểu sai lệch trong quá trình thực hiện quy trình đo đạc:

• Phát thải nguồn tĩnh (Stationary source emissions): Khí thải được thải ra từ các ống khói, ống dẫn hoặc các vị trí cố định khác của nhà máy, cơ sở sản xuất.
• Nitơ oxit (Nitrogen oxides - NOx): Tổng các oxit của nitơ có mặt trong khí thải, thông thường bao gồm nitơ monoxit (NO) và nitơ điôxit (NO2), được biểu thị dưới dạng khối lượng của nitơ điôxit (NO2) trên một đơn vị thể tích khí thải ở điều kiện tiêu chuẩn.

Điều 4: Nguyên tắc của phương pháp

Nguyên tắc của phương pháp trắc quang dùng axit phenoldisunfonic được mô tả chi tiết qua các bước phản ứng hóa học đặc trưng:

• Thu mẫu khí: Mẫu khí thải được hút vào một bình thu mẫu đã được tạo chân không trước đó, trong bình có chứa sẵn dung dịch hấp thụ gồm axit sunfuric loãng và hydro peroxit (H2O2).
• Quá trình oxy hóa: Các nitơ oxit có trong mẫu khí (chủ yếu là NO và NO2) phản ứng với dung dịch hấp thụ và bị oxy hóa bởi hydro peroxit để chuyển hóa hoàn toàn thành axit nitric (HNO3).
• Phản ứng tạo màu: Dung dịch sau khi hấp thụ được cô cạn, sau đó cho phản ứng với axit phenoldisunfonic để tạo thành axit nitrophenoldisunfonic.
• Kiềm hóa và đo quang: Thêm dung dịch kiềm (như amoni hydroxit hoặc natri hydroxit) vào để chuyển axit nitrophenoldisunfonic thành muối kiềm có màu vàng đặc trưng.
• Xác định nồng độ: Tiến hành đo độ hấp thụ quang của dung dịch màu vàng thu được tại bước sóng quy định (khoảng 410 nm) bằng máy quang phổ. Nồng độ nitơ oxit trong mẫu khí được tính toán dựa trên đường chuẩn đã được xây dựng từ các dung dịch tiêu chuẩn có nồng độ biết trước.