Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11285:2016 quy định phương pháp đo quang phổ để xác định hàm lượng axit p-aminobenzoic (PABA) trong thức ăn chăn nuôi. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng giúp các phòng thử nghiệm, cơ quan kiểm định chất lượng và các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi kiểm soát chính xác hàm lượng hoạt chất này trong sản phẩm. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn.

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn:

• Tiêu chuẩn quy định phương pháp xác định hàm lượng axit p-aminobenzoic (PABA) bằng phương pháp đo quang phổ.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các loại thức ăn chăn nuôi, thức ăn hỗn hợp, thức ăn đậm đặc và các nguyên liệu đơn dùng trong chế biến thức ăn chăn nuôi.
• Phương pháp này đảm bảo độ chính xác và độ lặp lại cần thiết phục vụ cho công tác kiểm tra chất lượng và giám sát an toàn thức ăn chăn nuôi.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, việc viện dẫn các tài liệu kỹ thuật liên quan là bắt buộc:

• Các tài liệu viện dẫn trong tiêu chuẩn là cơ sở pháp lý và kỹ thuật để thực hiện các bước lấy mẫu, chuẩn bị mẫu và phân tích.
• Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
• Thông thường, các tài liệu viện dẫn liên quan chặt chẽ đến phương pháp lấy mẫu thức ăn chăn nuôi và các yêu cầu chung về trang thiết bị phòng thí nghiệm hóa học.

3. Nguyên tắc của phương pháp đo quang phổ (Điều 3)

Nguyên lý hoạt động của phương pháp xác định axit p-aminobenzoic được quy định cụ thể như sau:

• Quá trình chiết xuất: Axit p-aminobenzoic có trong mẫu thức ăn chăn nuôi được chiết tách ra khỏi nền mẫu bằng dung dịch chiết thích hợp (thường là dung dịch axit hoặc kiềm loãng tùy thuộc vào dạng liên kết của hoạt chất trong mẫu).
• Phản ứng tạo màu (Diazo hóa): Nhóm amin thơm của axit p-aminobenzoic được chuyển hóa thành muối diazonium bằng phản ứng với natri nitrit (NaNO2) trong môi trường axit.
• Phản ứng ghép đôi: Muối diazonium sau đó được cho phản ứng với một chất ghép màu thích hợp (ví dụ: N-(1-naphthyl)ethylenediamine dihydrochloride) để tạo thành một hợp chất màu azo đặc trưng.
• Đo quang phổ: Tiến hành đo độ hấp thụ quang của dung dịch màu thu được tại bước sóng cực đại thích hợp bằng thiết bị đo quang phổ (máy quang phổ UV-VIS). Hàm lượng axit p-aminobenzoic được tính toán dựa trên đường chuẩn được xây dựng từ dung dịch chuẩn PABA tinh khiết.

4. Thuốc thử và vật liệu thử (Điều 4)

Tiêu chuẩn đưa ra các yêu cầu nghiêm ngặt về hóa chất và thuốc thử sử dụng trong quá trình phân tích để đảm bảo tính khách quan và độ chính xác của kết quả:

• Chỉ sử dụng các thuốc thử thuộc loại tinh khiết phân tích (độ tinh khiết hóa học cao) và nước dùng trong phân tích phải là nước cất hoặc nước có độ tinh khiết tương đương.
• Chất chuẩn: Axit p-aminobenzoic (PABA) chuẩn với độ tinh khiết đã biết để pha chế các dung dịch chuẩn gốc và dung dịch chuẩn làm việc.
• Các axit và bazơ: Dung dịch axit clohydric (HCl), dung dịch natri hydroxit (NaOH) ở các nồng độ phù hợp để điều chỉnh pH và thực hiện quá trình chiết xuất, thủy phân.
• Thuốc thử diazo hóa và tạo màu: Dung dịch natri nitrit (NaNO2), dung dịch amoni sulfamat (để loại bỏ lượng nitrit dư thừa) và dung dịch chất ghép màu N-(1-naphthyl)ethylenediamine dihydrochloride (hoặc chất tương đương).
• Yêu cầu bảo quản: Các dung dịch thuốc thử, đặc biệt là dung dịch chuẩn và dung dịch tạo màu, phải được bảo quản trong chai thủy tinh tối màu, tránh ánh sáng trực tiếp và để trong tủ lạnh ở nhiệt độ quy định để tránh bị phân hủy.