Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10781:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10781:2015 hoàn toàn tương đương với ISO/TS 13136:2012, quy định phương pháp phát hiện vi sinh vật gây bệnh trong thực phẩm bằng phản ứng chuỗi polymerase (PCR) thời gian thực. Tiêu chuẩn này tập trung vào việc phát hiện Escherichia coli sinh độc tố Shiga (STEC) và xác định các nhóm huyết thanh cụ thể bao gồm O157, O111, O26, O103 và O145. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật và quy trình cụ thể nhằm:

• Phát hiện các gen mã hóa độc tố Shiga (stx1 và stx2) và gen mã hóa intimin (eae) của Escherichia coli sinh độc tố Shiga (STEC) bằng kỹ thuật Real-time PCR.
• Xác định các nhóm huyết thanh (serogroups) chính liên quan đến khả năng gây bệnh nghiêm trọng ở người, bao gồm: O157, O111, O26, O103 và O145.
• Phạm vi áp dụng bao gồm các sản phẩm thực phẩm dành cho con người, thức ăn chăn nuôi và các mẫu môi trường trong khu vực sản xuất, chế biến thực phẩm.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn và phối hợp sử dụng các tài liệu tiêu chuẩn chất lượng sau đây:

• TCVN 6404 (ISO 7218) về Nguyên tắc chung đối với kiểm tra vi sinh vật.
• TCVN 7393 (ISO 6887) về Chuẩn bị mẫu thử, huyền phù ban đầu và các dung dịch pha loãng thập phân để kiểm tra vi sinh vật.
• TCVN 11140 (ISO 22174) về Phản ứng chuỗi polymerase (PCR) để phát hiện vi sinh vật gây bệnh trong thực phẩm - Yêu cầu chung và định nghĩa.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuyên ngành quan trọng để thống nhất cách hiểu và thực hiện:

• Escherichia coli sinh độc tố Shiga (STEC): Là các chủng vi khuẩn E. coli sở hữu các gen stx1 và/hoặc stx2, có khả năng gây hội chứng tán huyết tăng urê máu (HUS) và viêm đại tràng xuất huyết ở người.
• Gen stx1 và stx2: Các gen mã hóa cho độc tố Shiga loại 1 và loại 2.
• Gen eae: Gen mã hóa cho protein intimin, chịu trách nhiệm cho sự bám dính và gây tổn thương đặc trưng trên tế bào biểu mô ruột.
• Nhóm huyết thanh (Serogroup): Nhóm vi khuẩn được phân loại dựa trên kháng nguyên O bề mặt tế bào (trong tiêu chuẩn này tập trung vào 5 nhóm huyết thanh chính).

Điều 4: Nguyên tắc của phương pháp

Quy trình phát hiện và xác định STEC dựa trên nguyên tắc kỹ thuật sinh học phân tử hiện đại, bao gồm các bước cốt lõi sau:

• Tăng sinh mẫu: Mẫu thử được ủ trong môi trường lỏng thích hợp để nhân sinh khối vi khuẩn mục tiêu lên mật độ có thể phát hiện được.
• Tách chiết DNA: Giải phóng và thu nhận DNA của vi khuẩn từ dịch tăng sinh để làm khuôn cho phản ứng PCR.
• Sàng lọc bằng Real-time PCR: Sử dụng các cặp mồi và mẫu dò đặc hiệu để phát hiện sự hiện diện của các gen stx1, stx2 và gen eae.
• Xác định nhóm huyết thanh: Đối với các mẫu dương tính với gen độc tố, tiếp tục thực hiện Real-time PCR để xác định sự hiện diện của các gen đặc hiệu cho 5 nhóm huyết thanh O157, O111, O26, O103 và O145.
• Phân lập và khẳng định: Tiến hành phân lập vi khuẩn STEC từ dịch tăng sinh dương tính trên các môi trường thạch chọn lọc và khẳng định lại bằng các thử nghiệm sinh hóa hoặc sinh học phân tử.