Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn ngành 3 TCN 189:1972

Tiêu chuẩn ngành 3 TCN 189:1972 là văn bản kỹ thuật nhà nước quy định về dòng sản phẩm dao tiện gắn thép gió, cụ thể là dao tiện lỗ không thông (hay còn gọi là dao tiện lỗ tịt). Đây là một trong những tiêu chuẩn chuyên ngành cơ khí chế tạo quan trọng, được ban hành nhằm chuẩn hóa thiết kế, kích thước và các yêu cầu kỹ thuật đối với dụng cụ cắt gọt kim loại trong quá trình gia công cơ khí.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc hoặc khuyến khích áp dụng đối với:

• Các cơ sở sản xuất, chế tạo dụng cụ cắt gọt, dao tiện trong nước.
• Các nhà xưởng, doanh nghiệp cơ khí sử dụng dao tiện gắn thép gió để gia công các chi tiết có lỗ không thông trên máy tiện.
• Các cơ quan quản lý, kiểm định chất lượng sản phẩm công nghiệp và thiết bị cơ khí chế tạo.

Các nội dung kỹ thuật cốt lõi của tiêu chuẩn

Dựa trên đặc tính kỹ thuật của nhóm dao tiện gắn thép gió dùng cho lỗ không thông, tiêu chuẩn tập trung điều chỉnh các nội dung trọng tâm sau:

• Kích thước hình học và kết cấu: Quy định chi tiết về kích thước cơ bản của thân dao (chiều cao, chiều rộng, chiều dài tổng thể) và hình dáng phần đầu cắt nhằm bảo đảm dao có thể đi sâu vào trong lỗ không thông mà không bị va chạm phần thân vào thành lỗ.
• Vật liệu chế tạo: Xác định mác thép gió (HSS) tiêu chuẩn dùng làm phần cắt để đảm bảo độ cứng, tính chịu nhiệt và chống mài mòn cao; đồng thời quy định vật liệu làm thân dao (thường là thép carbon chất lượng cao) để đảm bảo độ bền uốn.
• Yêu cầu về mối liên kết hàn: Quy định kỹ thuật hàn gắn mảnh thép gió vào thân dao, yêu cầu mối hàn phải kín khít, không có khuyết tật, bọt khí nhằm tránh hiện tượng bong, nứt mảnh cắt khi chịu lực cắt lớn.
• Thông số góc cắt: Định hình các góc cắt tối ưu (góc trước, góc sau, góc nghiêng) giúp quá trình cắt gọt diễn ra liên tục, giảm lực cản và hỗ trợ quá trình thoát phoi ra ngoài một cách dễ dàng, tránh kẹt phoi trong lòng lỗ tịt.

Vai trò và ý nghĩa của tiêu chuẩn trong thực tiễn sản xuất

Tiêu chuẩn 3 TCN 189:1972 đóng vai trò nền tảng trong việc chuẩn hóa công cụ sản xuất ngành cơ khí:

• Giúp đồng nhất hóa sản phẩm dao tiện trên thị trường, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lựa chọn, thay thế và lắp đặt dụng cụ trên các loại máy tiện khác nhau.
• Nâng cao độ chính xác và chất lượng bề mặt của chi tiết gia công, giảm thiểu tỷ lệ sản phẩm lỗi hỏng trong quá trình tiện lỗ không thông.
• Là cơ sở kỹ thuật pháp lý để các doanh nghiệp thực hiện nghiệm thu, đánh giá chất lượng sản phẩm đầu vào và đầu ra của quá trình chế tạo dụng cụ cắt.