Tóm tắt Quyết định 221/QĐ-UBND năm 2020 về tiêu chí lựa chọn sách giáo khoa tại tỉnh Điện Biên

Quyết định 221/QĐ-UBND phê duyệt Quy định về các tiêu chí cụ thể làm căn cứ lựa chọn sách giáo khoa áp dụng trong các cơ sở giáo dục phổ thông trên địa bàn tỉnh Điện Biên bắt đầu từ năm học 2020-2021. Dưới đây là nội dung chi tiết về các tiêu chí lựa chọn và quy định tổ chức thực hiện:

Tiêu chí 1: Sách giáo khoa phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của địa phương

Tiêu chí này đánh giá sự tương thích của sách giáo khoa với thực tiễn đời sống, văn hóa và điều kiện kinh tế của tỉnh Điện Biên, bao gồm các yêu cầu cụ thể sau:

• Phù hợp với văn hóa, địa lý địa phương: Nội dung sách giáo khoa phải đảm bảo phù hợp với đặc điểm kinh tế, văn hóa, lịch sử, địa lý của tỉnh Điện Biên và cộng đồng dân cư tại đây. Hệ thống kênh hình minh họa cần phong phú, sinh động và phù hợp với đặc thù của các vùng miền khác nhau trong tỉnh.
• Phù hợp với cơ sở vật chất và điều kiện dạy học: Nội dung sách phải tương thích với khả năng đáp ứng về trang thiết bị dạy học, cơ sở vật chất hiện có của các nhà trường. Đồng thời, sách cần đáp ứng tốt yêu cầu dạy học tích hợp, giúp giáo viên dễ dàng gắn kết lý thuyết bài học với thực tiễn sinh động tại địa phương.
• Hệ thống câu hỏi và bài tập linh hoạt: Các câu hỏi, bài tập trong sách giáo khoa phải được thiết kế mở, linh hoạt, có khả năng áp dụng trực tiếp vào điều kiện thực tế của địa phương, hỗ trợ học sinh tự ôn tập, củng cố kiến thức và phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất.
• Tích hợp đa dạng nội dung giáo dục: Sách giáo khoa cần lồng ghép hiệu quả các nội dung bổ trợ thiết thực như giáo dục nghề nghiệp, giáo dục địa phương, bảo vệ môi trường, bình đẳng giới, an toàn giao thông, giáo dục STEM và rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh.

Tiêu chí 2: Sách giáo khoa phù hợp với điều kiện tổ chức dạy và học tại các cơ sở giáo dục phổ thông

Tiêu chí này đi sâu vào khía cạnh sư phạm, phương pháp giảng dạy và khả năng tiếp thu của học sinh, đảm bảo tính khả thi khi triển khai tại các trường học trên địa bàn tỉnh:

• Đảm bảo chuẩn chương trình giáo dục phổ thông mới: Nội dung sách phải phân chia khoa học theo các mạch chủ đề hoặc bài học, thể hiện đầy đủ các phẩm chất và năng lực (cả chung và đặc thù) theo quy định tại Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, phù hợp với tâm sinh lý và nhận thức của học sinh.
• Kích thích tư duy sáng tạo và chủ động: Các bài học phải được thiết kế nhằm thúc đẩy tinh thần tự học, rèn luyện kỹ năng thực hành, kích thích tư duy độc lập. Hệ thống bài tập thực hành gắn liền với lý thuyết giúp học sinh phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn.
• Tạo không gian chủ động cho giáo viên và nhà trường: Sách giáo khoa cần tạo điều kiện để các tổ, nhóm chuyên môn và giáo viên chủ động bổ sung các nội dung, hoạt động đặc thù sát với thực tế giảng dạy, từ đó linh hoạt lựa chọn phương án và hình thức tổ chức dạy học tích hợp.
• Hỗ trợ công tác kiểm tra, đánh giá: Cấu trúc sách giúp nhà trường và giáo viên dễ dàng xây dựng kế hoạch kiểm tra, đánh giá định kỳ hoặc thường xuyên, bám sát định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh.
• Thiết kế khoa học, trực quan: Sách phải có cấu trúc rõ ràng, phân định cụ thể các phần (mở đầu, kiến thức mới, luyện tập, vận dụng, củng cố, đánh giá) thông qua hệ thống logo, biểu tượng trực quan. Điều này giúp nhà trường thuận tiện trong việc xây dựng thời khóa biểu và kế hoạch giáo dục.
• Hình thức trình bày thẩm mỹ: Kênh chữ và kênh hình phải được bố trí cân đối, hài hòa, có tính thẩm mỹ cao, phù hợp với đặc trưng của từng môn học và lứa tuổi học sinh.
• Đảm bảo tính dân chủ và phân hóa: Các hoạt động học tập cần có hướng dẫn cụ thể để học sinh chuẩn bị và tự đánh giá. Sách phải có sự phân hóa rõ rệt theo năng lực để mọi đối tượng học sinh đều có cơ hội bình đẳng trong việc tiếp cận, phát triển và sáng tạo.
• Hệ thống học liệu điện tử đồng bộ: Đi kèm với sách giáo khoa giấy là hệ thống tài nguyên số, học liệu điện tử phong phú hỗ trợ giáo viên và cán bộ quản lý sử dụng thiết bị dạy học tối thiểu hiệu quả. Đồng thời cung cấp các video bài giảng minh họa trực tuyến để hỗ trợ công tác tập huấn giáo viên, làm tài liệu tham khảo cho phụ huynh và học sinh.

Trách nhiệm triển khai và hiệu lực thi hành

Bên cạnh các tiêu chí chuyên môn, Quyết định cũng quy định rõ vai trò của các cơ quan chức năng trong quá trình thực hiện:

• Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên: Chịu trách nhiệm chính trong việc tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh tổ chức, triển khai quy trình lựa chọn sách giáo khoa trên địa bàn. Quá trình thực hiện phải đảm bảo đúng hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tuân thủ nghiêm túc các tiêu chí đã ban hành và các quy định pháp luật hiện hành.
• Hiệu lực thi hành: Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký.
• Trách nhiệm thi hành: Chánh Văn phòng UBND tỉnh, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, Chủ tịch UBND các huyện, thị xã, thành phố cùng Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị liên quan chịu trách nhiệm thi hành quyết định này.