Ngày 22/06/2018, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 26/2018/QĐ-TTg về việc thí điểm thành lập Đội Quản lý trật tự xây dựng đô thị trực thuộc Ủy ban nhân dân (UBND) quận, huyện, thị xã tại thành phố Hà Nội. Đây được xem là một bước đi đột phá nhằm kiện toàn bộ máy quản lý, giúp chính quyền cơ sở chủ động hơn trong việc kiểm soát các vi phạm trật tự xây dựng đang diễn biến phức tạp.

Tổ chức lại bộ máy: Từ Thanh tra Sở về trực thuộc UBND cấp huyện

Theo quy định tại Điều 1 Quyết định 26/2018/QĐ-TTg, Đội Quản lý trật tự xây dựng đô thị được thành lập trên cơ sở tổ chức lại Đội Thanh tra xây dựng quận, huyện, thị xã thuộc Thanh tra Sở Xây dựng thành phố Hà Nội.

Về vị trí pháp lý, đây là tổ chức hành chính trực thuộc UBND cấp huyện, có chức năng tham mưu, giúp UBND cấp huyện thực thi các quy định pháp luật về trật tự xây dựng đô thị. Điều này giúp xóa bỏ tình trạng "vừa đá bóng vừa thổi còi" và làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền địa phương trong việc để xảy ra vi phạm trên địa bàn quản lý.

"Đội Quản lý trật tự xây dựng đô thị là tổ chức hành chính trực thuộc Ủy ban nhân dân quận, huyện, thị xã tại thành phố Hà Nội (sau đây gọi chung là Ủy ban nhân dân cấp huyện), có chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn."

Quyền hạn và nhiệm vụ trọng tâm của Đội Quản lý trật tự xây dựng

Một trong những điểm đáng chú ý là quyền hạn của lực lượng này đã được quy định rất cụ thể để đảm bảo tính thực thi. Đội có quyền yêu cầu các chủ đầu tư xuất trình giấy phép xây dựng và các tài liệu liên quan đến việc thi công công trình để kiểm tra.

Bên cạnh đó, Đội còn có nhiệm vụ:

• Kiểm tra, phát hiện và kịp thời đề xuất xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về xây dựng.
• Thông báo, kiến nghị và gửi tài liệu liên quan cho cơ quan điều tra, Viện kiểm sát xem xét, khởi tố đối với các hành vi có dấu hiệu tội phạm.
• Phối hợp chặt chẽ với UBND cấp xã và các cơ quan liên quan trong việc cưỡng chế phá dỡ công trình vi phạm.

Thời gian thí điểm và hiệu lực thi hành

Theo Điều 4 Quyết định 26/2018/QĐ-TTg, thời gian thực hiện thí điểm là 02 năm (24 tháng) kể từ ngày Quyết định có hiệu lực thi hành. Sau thời gian này, UBND thành phố Hà Nội có trách nhiệm tổng kết, đánh giá mô hình để báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Quyết định 26/2018/QĐ-TTg chính thức có hiệu lực từ ngày 10/08/2018. Việc triển khai mô hình này được kỳ vọng sẽ tạo ra sự chuyển biến tích cực, giảm thiểu tình trạng xây dựng không phép, trái phép vốn là vấn đề nhức nhối của Thủ đô trong nhiều năm qua.

Người dân và các chủ đầu tư cần lưu ý tuân thủ nghiêm các quy định về Luật Xây dựng 2014 và các văn bản hướng dẫn để tránh các rủi ro pháp lý khi lực lượng quản lý mới đi vào hoạt động chính thức.