Công văn 5475/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành hướng dẫn chi tiết về việc xác định trị giá hải quan đối với các khoản chi phí vận tải và chi phí có liên quan đến việc vận chuyển hàng hóa nhập khẩu. Đây là văn bản pháp lý quan trọng giúp tháo gỡ các vướng mắc thực tế của doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương trong việc phân định các khoản phụ phí phát sinh tại cảng đi và cảng đến.

- Nguyên tắc chung về việc cộng chi phí vận chuyển vào trị giá hải quan

Theo quy định pháp luật về trị giá hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu, chi phí vận tải và các chi phí có liên quan đến việc vận chuyển hàng hóa đến cửa khẩu nhập đầu tiên là khoản điều chỉnh cộng vào trị giá giao dịch nếu đáp ứng đủ các điều kiện sau:

• Do người mua thanh toán và chưa được tính trong giá thực tế đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán.
• Liên quan trực tiếp đến việc vận chuyển hàng hóa nhập khẩu đến cửa khẩu nhập đầu tiên.
• Có số liệu khách quan, định lượng được bằng các chứng từ hợp pháp kèm theo.

- Phụ phí xếp dỡ tại cảng (Terminal Handling Charge - THC)

• Trường hợp phát sinh tại cảng xuất khẩu (cảng xếp hàng): Đây là chi phí liên quan trực tiếp đến việc bốc xếp hàng hóa lên phương tiện vận tải để vận chuyển đến Việt Nam. Nếu khoản phí này do người mua chi trả và chưa gộp vào tiền cước vận chuyển (freight) thì bắt buộc phải cộng vào trị giá hải quan để tính thuế.
• Trường hợp phát sinh tại cảng nhập khẩu (cảng dỡ hàng tại Việt Nam): Khoản phí này phát sinh sau khi hàng hóa đã đến cửa khẩu nhập đầu tiên. Do đó, phí THC tại cảng đích không phải cộng vào trị giá hải quan của hàng hóa nhập khẩu.

- Phụ phí mất cân đối vỏ container (Container Imbalance Charge - CIC hoặc EIS)

• Phí CIC (hoặc phụ phí phụ trội container rỗng) là khoản phí hãng tàu thu để bù đắp chi phí vận chuyển container rỗng từ nơi thừa đến nơi thiếu nhằm đảm bảo lượng vỏ container phục vụ đóng hàng.
• Nếu phí CIC phát sinh trước khi hàng hóa đến cửa khẩu nhập đầu tiên, do người mua thanh toán và chưa được tính trong giá thực tế đã thanh toán thì phải cộng vào trị giá hải quan.
• Nếu phí CIC phát sinh tại Việt Nam (sau cửa khẩu nhập đầu tiên) hoặc đã được tính trong giá thực tế đã thanh toán thì không phải cộng vào trị giá hải quan. Doanh nghiệp cần xuất trình chứng từ, hợp đồng vận chuyển để chứng minh rõ thời điểm phát sinh khoản phí này.

- Phí lệnh giao hàng (Delivery Order fee - D/O) và Phí vệ sinh container (Cleaning fee)

• Phí lệnh giao hàng (D/O): Là khoản phí chứng từ phát sinh tại cảng đích (Việt Nam) để người nhập khẩu nhận lệnh giao hàng từ hãng tàu hoặc đại lý nhằm hoàn thành thủ tục nhận hàng.
• Phí vệ sinh container: Là chi phí dọn dẹp, rửa container sau khi rút hàng tại kho của người nhập khẩu hoặc tại cảng đích để trả lại vỏ container sạch cho hãng tàu.
• Tổng cục Hải quan xác định các khoản phí D/O và phí vệ sinh container phát sinh tại cảng nhập khẩu sau khi hàng hóa đã đến cửa khẩu nhập đầu tiên. Vì vậy, các khoản phí này không thuộc diện phải cộng vào trị giá hải quan của hàng hóa nhập khẩu.

- Trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu chứng từ của các bên liên quan

Để đảm bảo tính minh bạch và chính xác trong việc kê khai trị giá hải quan, văn bản yêu cầu:

• Đối với người khai hải quan: Phải chủ động khai báo đầy đủ các khoản phụ phí vận tải phát sinh trước cửa khẩu nhập đầu tiên vào trị giá hải quan. Doanh nghiệp có nghĩa vụ lưu trữ và xuất trình các chứng từ liên quan như hợp đồng vận chuyển, hóa đơn thương mại, chứng từ thanh toán phụ phí khi cơ quan hải quan yêu cầu kiểm tra.
• Đối với cơ quan hải quan địa phương: Thực hiện kiểm tra chặt chẽ hồ sơ hải quan, đối chiếu thông tin trên tờ khai với chứng từ vận tải thực tế. Trường hợp phát hiện doanh nghiệp không khai báo các khoản phụ phí phải cộng (như CIC phát sinh trước cửa khẩu nhập), cơ quan hải quan tiến hành bác bỏ trị giá khai báo, xác định trị giá và thực hiện ấn định thuế theo đúng quy định pháp luật.