Tổng quan về Công văn 3512/GSQL-GQ4 năm 2018

Công văn 3512/GSQL-GQ4 do Cục Giám sát quản lý về Hải quan ban hành năm 2018 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố liên quan đến việc kiểm tra, xác định xuất xứ hàng hóa, cụ thể là quy định về vận chuyển trực tiếp (Direct Consignment) trong các Hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam là thành viên.

Quy định cốt lõi về quy tắc vận chuyển trực tiếp

Quy tắc vận chuyển trực tiếp là một trong những điều kiện tiên quyết để hàng hóa nhập khẩu được hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt theo các FTA. Theo đó, hàng hóa phải được vận chuyển trực tiếp từ nước xuất khẩu thành viên đến nước nhập khẩu thành viên. Tuy nhiên, trong thực tế thương mại quốc tế, hàng hóa thường phải quá cảnh qua một hoặc nhiều nước trung gian không phải là thành viên của hiệp định.

Chứng từ chứng minh hàng hóa giữ nguyên xuất xứ khi quá cảnh

Công văn 3512/GSQL-GQ4 hướng dẫn chi tiết về các loại chứng từ mà người khai hải quan cần xuất trình để chứng minh hàng hóa vẫn giữ nguyên xuất xứ và nằm dưới sự giám sát của cơ quan hải quan nước quá cảnh, bao gồm:

• Vận đơn suốt (Through Bill of Lading): Vận đơn được cấp tại nước xuất khẩu, trong đó ghi rõ điểm đi là nước xuất khẩu và điểm đến cuối cùng là Việt Nam, đi qua các cảng chuyển tải hoặc nước quá cảnh.
• Xác nhận của cơ quan hải quan nước quá cảnh: Văn bản hoặc chứng từ do cơ quan hải quan của nước chuyển tải/quá cảnh cấp, xác nhận hàng hóa nằm dưới sự giám sát hải quan, không tham gia vào bất kỳ hoạt động thương mại hay gia công, chế biến nào khác tại nước quá cảnh ngoài các thao tác bốc dỡ, bảo quản thông thường.
• Chứng từ thay thế khác: Trong một số trường hợp cụ thể theo quy định của từng FTA, các chứng từ chứng minh khác như sơ đồ vị trí container, chứng từ kho bãi hoặc các tài liệu vận tải liên quan cũng có thể được xem xét chấp nhận nếu đáp ứng đủ điều kiện pháp lý.

Hướng dẫn kiểm tra và xử lý của cơ quan Hải quan

Để đảm bảo tính thống nhất và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, Cục Giám sát quản lý về Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương thực hiện:

• Kiểm tra tính hợp lệ, đồng nhất của các thông tin trên Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) và các chứng từ vận tải kèm theo.
• Đối chiếu quy định cụ thể về vận chuyển trực tiếp của từng FTA tương ứng (ví dụ: ATIGA, ASEAN - Trung Quốc, ASEAN - Hàn Quốc,...) để áp dụng linh hoạt và chính xác các yêu cầu về chứng từ chứng minh.
• Không yêu cầu người khai hải quan nộp các chứng từ chứng minh vận chuyển trực tiếp nếu hàng hóa được vận chuyển thẳng, không qua nước trung gian hoặc việc chuyển tải không làm thay đổi tình trạng hàng hóa và đã có đủ thông tin kiểm tra trên hệ thống thông tin một cửa hoặc các chứng từ vận tải liên quan khác.

Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn

Văn bản này giúp tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thông quan hàng hóa, giảm thiểu thủ tục hành chính không cần thiết cho doanh nghiệp nhập khẩu, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, ngăn chặn các hành vi gian lận xuất xứ thông qua con đường chuyển tải bất hợp pháp.