Công văn 2727/CT-TTHT do Cục Thuế thành phố Hà Nội ban hành năm 2018 hướng dẫn về việc xử lý chi phí khấu hao tài sản cố định (TSCĐ) đối với các trường hợp doanh nghiệp mua tài sản bằng hóa đơn bất hợp pháp. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp doanh nghiệp xác định rõ tính hợp lý, hợp pháp của chứng từ đầu vào khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và thuế giá trị gia tăng (GTGT).

Nguyên tắc xác định chi phí khấu hao tài sản cố định mua bằng hóa đơn bất hợp pháp

Theo quy định của pháp luật thuế hiện hành, để chi phí khấu hao tài sản cố định được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN, tài sản đó phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp. Đối với trường hợp mua tài sản cố định bằng hóa đơn bất hợp pháp, hướng dẫn cụ thể như sau:

• Không được trích khấu hao tính vào chi phí được trừ: Toàn bộ phần chi phí khấu hao phát sinh từ tài sản cố định được mua bằng hóa đơn bất hợp pháp (hoặc hóa đơn không có giá trị sử dụng) sẽ không được chấp nhận là chi phí được trừ khi quyết toán thuế TNDN.
• Loại trừ khi quyết toán thuế TNDN: Doanh nghiệp có nghĩa vụ tự kê khai điều chỉnh giảm chi phí này trên tờ khai quyết toán thuế TNDN năm (điều chỉnh tại chỉ tiêu B4 trên Tờ khai quyết toán thuế TNDN).
• Nhận diện hóa đơn bất hợp pháp: Hóa đơn bất hợp pháp bao gồm hóa đơn giả, hóa đơn chưa có giá trị sử dụng, hóa đơn hết giá trị sử dụng, hoặc hóa đơn của các đơn vị đã ngừng hoạt động, bỏ trốn khỏi địa chỉ kinh doanh trước thời điểm xuất hóa đơn.

Quy định về khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào

Bên cạnh việc không được tính vào chi phí được trừ đối với thuế TNDN, việc sử dụng hóa đơn bất hợp pháp để mua tài sản cố định còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi khấu trừ thuế GTGT của doanh nghiệp:

• Không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào: Số thuế GTGT ghi trên hóa đơn bất hợp pháp của tài sản cố định mua vào không đủ điều kiện để kê khai, khấu trừ hoặc hoàn thuế GTGT.
• Truy thu và xử phạt: Trường hợp doanh nghiệp đã kê khai khấu trừ thuế GTGT đối với các hóa đơn này, cơ quan thuế sẽ thực hiện truy thu số thuế đã khấu trừ, đồng thời áp dụng các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính về thuế theo quy định pháp luật.

Trách nhiệm và nghĩa vụ của doanh nghiệp khi sử dụng hóa đơn

Để tránh các rủi ro pháp lý và tài chính liên quan đến việc sử dụng hóa đơn không hợp pháp, doanh nghiệp cần lưu ý các điểm sau:

• Tự kiểm tra và rà soát: Doanh nghiệp phải chủ động kiểm tra tính hợp pháp của hóa đơn mua vào thông qua hệ thống tra cứu thông tin hóa đơn của Tổng cục Thuế trước khi thực hiện hạch toán và kê khai thuế.
• Chịu trách nhiệm trước pháp luật: Doanh nghiệp sử dụng hóa đơn bất hợp pháp phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật về hành vi trốn thuế hoặc gian lận thuế tùy theo mức độ vi phạm thực tế.
• Khắc phục sai sót kịp thời: Khi phát hiện hóa đơn mua tài sản cố định là bất hợp pháp, doanh nghiệp cần chủ động thực hiện kê khai điều chỉnh, bổ sơ hồ sơ khai thuế và nộp đủ số tiền thuế thiếu, tiền chậm nộp (nếu có) vào ngân sách nhà nước trước khi cơ quan thuế công bố quyết định thanh tra, kiểm tra để được giảm nhẹ mức độ xử phạt.