Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6910-6:2002 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 5725-6:1994) là một văn bản kỹ thuật đo lường quan trọng do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. Tiêu chuẩn này hướng dẫn chi tiết cách thức sử dụng các giá trị độ chính xác (bao gồm độ đúng và độ chụm) của phương pháp đo và kết quả đo trong các tình huống thực tế. Dưới đây là tóm tắt chuyên sâu nội dung cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 thuộc phần mở đầu và các điều khoản đầu của tiêu chuẩn.

Điều khoản này xác định rõ giới hạn, mục đích và các trường hợp cụ thể áp dụng tiêu chuẩn TCVN 6910-6:2002 trong thực tiễn sản xuất, thử nghiệm và đo lường:

• Cung cấp phương pháp thực hành để kiểm tra tính chấp nhận được của các kết quả đo thu được từ cùng một phương pháp đo tiêu chuẩn hóa.
• Thiết lập quy trình so sánh các kết quả đo giữa các phòng thử nghiệm khác nhau nhằm đánh giá sự tương thích và đồng nhất của hệ thống đo lường.
• Hướng dẫn cách thức đánh giá năng lực đo của một phòng thử nghiệm cụ thể dựa trên việc so sánh kết quả thực hiện với các giá trị độ chính xác đã được xác định trước đó.
• Ứng dụng trong việc kiểm tra và giám sát sự ổn định của kết quả đo theo thời gian trong cùng một phòng thử nghiệm (kiểm soát chất lượng nội bộ).
• Làm căn cứ để giải quyết các tranh chấp thương mại liên quan đến kết quả đo lường giữa bên mua và bên bán.

Để áp dụng chính xác các quy định trong TCVN 6910-6:2002, người sử dụng bắt buộc phải tham chiếu và phối hợp sử dụng với các tiêu chuẩn nền tảng sau:

• TCVN 6910-1 (ISO 5725-1): Nguyên tắc chung và định nghĩa về độ chính xác (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đo và kết quả đo.
• TCVN 6910-2 (ISO 5725-2): Phương pháp cơ bản xác định độ lặp lại và độ tái lập của phương pháp đo tiêu chuẩn.
• Các tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến thuật ngữ thống kê và xử lý số liệu đo lường hiện hành.

Điều 3 làm rõ các khái niệm khoa học nền tảng nhằm thống nhất cách hiểu và tránh các sai lệch trong quá trình phân tích số liệu thực tế:

• Độ chính xác (Accuracy): Khái niệm chung dùng để chỉ mức độ sát gần giữa kết quả thử nghiệm và giá trị thực hoặc giá trị quy chiếu được chấp nhận. Độ chính xác bao gồm cả độ đúng và độ chụm.
• Độ đúng (Trueness): Mức độ sát gần giữa giá trị trung bình của một loạt kết quả thử nghiệm lớn với giá trị quy chiếu được chấp nhận (liên quan đến sai số hệ thống).
• Độ chụm (Precision): Mức độ sát gần giữa các kết quả thử nghiệm độc lập nhận được trong các điều kiện quy định trước (liên quan đến sai số ngẫu nhiên).
• Độ lặp lại (Repeatability): Độ chụm trong các điều kiện tối thiểu hóa sự thay đổi (cùng phòng thử nghiệm, cùng thiết bị, cùng người thao tác và thực hiện trong khoảng thời gian ngắn).
• Độ tái lập (Reproducibility): Độ chụm trong các điều kiện thay đổi tối đa (khác phòng thử nghiệm, khác thiết bị, khác người thao tác và thời gian thực hiện).

Tiêu chuẩn quy định hệ thống ký hiệu toán học và thống kê đồng nhất để biểu diễn các công thức tính toán độ chính xác trong thực tế:

• r: Giới hạn độ lặp lại. Đây là giá trị mà chênh lệch tuyệt đối giữa hai kết quả thử nghiệm đơn lẻ thu được trong điều kiện lặp lại dự kiến không vượt quá với xác suất tin cậy 95%.
• R: Giới hạn độ tái lập. Đây là giá trị mà chênh lệch tuyệt đối giữa hai kết quả thử nghiệm đơn lẻ thu được trong điều kiện tái lập dự kiến không vượt quá với xác suất tin cậy 95%.
• s_r: Độ lệch chuẩn lặp lại, biểu thị mức độ phân tán của các kết quả đo trong điều kiện lặp lại.
• s_R: Độ lệch chuẩn tái lập, biểu thị mức độ phân tán của các kết quả đo trong điều kiện tái lập.
• m: Giá trị trung bình của các kết quả đo hoặc giá trị thực của đại lượng cần đo.
• μ: Giá trị quy chiếu được chấp nhận (giá trị chuẩn).