Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6910-1:2001 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 5725-1:1994) về "Độ chính xác (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đo và kết quả đo - Phần 1: Nguyên tắc và định nghĩa chung" là văn bản kỹ thuật nền tảng trong lĩnh vực đo lường và thống kê tại Việt Nam. Dưới đây là phần tóm tắt chuyên sâu và chi tiết nội dung Phần mở đầu cùng các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Tiêu chuẩn này thiết lập các nguyên tắc chung để hiểu và đánh giá độ chính xác (bao gồm cả độ đúng và độ chụm) của các phương pháp đo và kết quả đo trong thực tế.
• Tiêu chuẩn cũng hướng dẫn cách thiết lập các ứng dụng thực tế cho các chỉ số độ đúng và độ chụm, giúp các phòng thử nghiệm và tổ chức đo lường có cơ sở khoa học để đánh giá chất lượng phép đo.
• Đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn là các phương pháp đo cho ra kết quả trên thang đo liên tục và cho ra một trị số đơn lẻ làm kết quả thử nghiệm (ngay cả khi trị số này là kết quả tính toán từ một nhóm các quan trắc).
• Tiêu chuẩn có thể áp dụng rộng rãi cho nhiều loại vật liệu khác nhau, từ chất lỏng, chất khí, chất rắn cho đến các vật thể chế tạo sẵn.

- Điều 2: Tài liệu viện dẫn

• Tiêu chuẩn này viện dẫn các tài liệu kỹ thuật quan trọng khác để đảm bảo tính đồng bộ và nhất quán trong việc áp dụng.
• Tài liệu viện dẫn cốt lõi là tiêu chuẩn về Thống kê học - Từ vựng và ký hiệu (tương đương với tiêu chuẩn ISO 3534), làm cơ sở toán học và thuật ngữ cho toàn bộ bộ tiêu chuẩn TCVN 6910.

- Điều 3: Các định nghĩa và thuật ngữ cốt lõi

Đây là phần quan trọng nhất của các điều khoản đầu, định nghĩa rõ ràng các khái niệm dễ gây nhầm lẫn trong đo lường học:

• Độ chính xác (Accuracy): Là mức độ gần nhau giữa kết quả thử nghiệm và trị số thực hoặc trị số quy chiếu được chấp nhận. Khái niệm độ chính xác bao gồm cả độ đúng (liên quan đến sai số hệ thống) và độ chụm (liên quan đến sai số ngẫu nhiên).
• Độ đúng (Trueness): Là mức độ gần nhau giữa giá trị trung bình thu được từ một chuỗi lớn các kết quả thử nghiệm và trị số thực hoặc trị số quy chiếu được chấp nhận. Độ đúng thường được biểu thị bằng độ lệch (bias).
• Độ chụm (Precision): Là mức độ gần nhau giữa các kết quả thử nghiệm độc lập nhận được trong các điều kiện quy định. Độ chụm chỉ phụ thuộc vào phân bố của các sai số ngẫu nhiên và không liên quan đến trị số thực hay trị số quy chiếu.
• Độ lặp lại (Repeatability): Là độ chụm trong các điều kiện lặp lại, nghĩa là các kết quả thử nghiệm độc lập nhận được bằng cùng một phương pháp, trên các mẫu thử giống hệt nhau, trong cùng một phòng thử nghiệm, bởi cùng một người vận hành, sử dụng cùng một thiết bị và trong các khoảng thời gian ngắn.
• Độ tái lập (Reproducibility): Là độ chụm trong các điều kiện tái lập, nghĩa là các kết quả thử nghiệm nhận được bằng cùng một phương pháp, trên các mẫu thử giống hệt nhau, trong các phòng thử nghiệm khác nhau, bởi những người vận hành khác nhau và sử dụng các thiết bị khác nhau.

- Điều 4: Ký hiệu và chữ viết tắt

• Tiêu chuẩn quy định một hệ thống ký hiệu toán học và thống kê thống nhất để biểu thị các đại lượng đo lường, giúp tránh sai sót trong quá trình tính toán và công bố kết quả.
• Các ký hiệu tiêu biểu bao gồm các ký hiệu về độ lệch chuẩn của độ lặp lại, độ lệch chuẩn của độ tái lập, giá trị trung bình, sai số hệ thống của phương pháp đo, và các hệ số thống kê khác dùng trong việc xử lý số liệu thực nghiệm.