Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 22005:2008 (hoàn toàn tương đương với ISO 22005:2007) là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định về nguyên tắc chung và các yêu cầu cơ bản đối với việc thiết kế, thực hiện hệ thống xác định nguồn gốc trong chuỗi thực phẩm và thức ăn chăn nuôi. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về Phần mở đầu và các Điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

Trong xu thế toàn cầu hóa ngành công nghiệp thực phẩm, việc kiểm soát an toàn và chất lượng sản phẩm đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của tất cả các bên tham gia chuỗi cung ứng. Hệ thống xác định nguồn gốc được xây dựng như một công cụ kỹ thuật hỗ trợ tổ chức đạt được các mục tiêu đã xác định trong hệ thống quản lý. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp:

• Nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của thông tin sản phẩm đối với người tiêu dùng và các bên liên quan.
• Hỗ trợ đắc lực cho việc thu hồi sản phẩm khi phát hiện sự cố mất an toàn thực phẩm hoặc thức ăn chăn nuôi.
• Tối ưu hóa hiệu quả vận hành nội bộ và cải thiện chuỗi cung ứng tổng thể.

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Tiêu chuẩn đưa ra các nguyên tắc chung và yêu cầu cơ bản để thiết kế và triển khai hệ thống xác định nguồn gốc thức ăn chăn nuôi và thực phẩm.
• Tiêu chuẩn có tính linh hoạt cao, cho phép áp dụng bởi bất kỳ tổ chức nào hoạt động ở bất kỳ công đoạn nào trong chuỗi thực phẩm và thức ăn chăn nuôi (từ sản xuất ban đầu, chế biến, phân phối đến bán lẻ).
• Hệ thống được thiết kế có thể được điều chỉnh để phù hợp với quy mô, đặc thù công nghệ và mức độ phức tạp của từng doanh nghiệp cụ thể.

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách hiệu quả, việc tham chiếu đến các tài liệu tiêu chuẩn liên quan là bắt buộc. Các tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm:

• TCVN ISO 9000 (ISO 9000) về Hệ thống quản lý chất lượng - Cơ sở và từ vựng.
• TCVN ISO 22000 (ISO 22000) về Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm - Yêu cầu đối với các tổ chức trong chuỗi thực phẩm.

Điều khoản này làm rõ các khái niệm nền tảng để đảm bảo sự hiểu biết thống nhất giữa các bên tham gia chuỗi cung ứng:

• Xác định nguồn gốc (Traceability): Khả năng theo dõi vết của sản phẩm qua các giai đoạn xác định của quá trình sản xuất, chế biến và phân phối.
• Chuỗi thực phẩm (Food chain): Toàn bộ các công đoạn liên tiếp nhau trong sản xuất, chế biến, phân phối, lưu kho và xếp dỡ thực phẩm cũng như các thành phần của thực phẩm, đi từ sản xuất ban đầu đến tiêu dùng.
• Thức ăn chăn nuôi (Feed): Sản phẩm đơn lẻ hoặc hỗn hợp, đã chế biến, bán chế biến hoặc nguyên liệu, dùng để cho động vật ăn.
• Dòng nguyên liệu (Flow of materials): Sự di chuyển của nguyên liệu, sản phẩm trung gian hoặc thành phẩm qua các công đoạn trong chuỗi.
• Tổ chức (Organization): Nhóm người và phương tiện có sự sắp xếp bố trí trách nhiệm, quyền hạn và mối quan hệ.

Việc thiết kế và vận hành hệ thống xác định nguồn gốc phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cốt lõi sau đây:

• Tính khả thi (Feasibility): Hệ thống phải được thiết kế sao cho có thể thực hiện được trong thực tế với chi phí hợp lý và phù hợp với năng lực kỹ thuật của tổ chức.
• Tính nhất quán (Consistency): Các quy trình thu thập, lưu trữ và truyền tải thông tin phải đồng bộ và thống nhất trong toàn bộ hệ thống.
• Tính hệ thống (Systematic approach): Hệ thống phải bao quát toàn bộ các công đoạn cần thiết của chuỗi cung ứng, không được để xảy ra các khoảng trống thông tin.
• Tính minh bạch (Transparency): Các thông tin về nguồn gốc sản phẩm phải rõ ràng, dễ tiếp cận và có khả năng kiểm tra xác nhận bởi các bên có thẩm quyền.
• Tính định hướng theo mục tiêu (Objective-oriented): Việc thiết kế hệ thống phải bám sát các mục tiêu cụ thể mà tổ chức đã đặt ra (ví dụ: đáp ứng yêu cầu pháp luật, bảo vệ thương hiệu, hoặc quản lý rủi ro).