Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13608:2023 về Chiếu sáng nhân tạo bên ngoài các công trình công cộng và hạ tầng kỹ thuật - Yêu cầu thiết kế quy định các nguyên tắc, chỉ tiêu kỹ thuật và yêu cầu thiết kế bắt buộc nhằm bảo đảm chất lượng chiếu sáng, an toàn giao thông, an ninh công cộng, mỹ quan đô thị và hiệu quả sử dụng năng lượng.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Tiêu chuẩn này được áp dụng rộng rãi cho các hoạt động liên quan đến thiết kế xây dựng mới, cải tạo và nâng cấp hệ thống chiếu sáng nhân tạo bên ngoài, bao gồm:

• Các công trình công cộng ngoài trời như quảng trường, công viên, vườn hoa, khu vực đi bộ, sân bãi, và hệ thống chiếu sáng trang trí mặt ngoài các công trình kiến trúc, tượng đài, đài phun nước.
• Các công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị bao gồm đường giao thông, cầu, hầm đường bộ, nút giao thông, hè phố, đường ngõ xóm và các khu vực phụ trợ giao thông khác.
• Tiêu chuẩn này không áp dụng cho chiếu sáng bên trong công trình, chiếu sáng các sân thể thao chuyên dụng đòi hỏi tiêu chuẩn truyền hình, chiếu sáng biển quảng cáo độc lập hoặc các hệ thống chiếu sáng tín hiệu giao thông chuyên dụng.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất trong quá trình áp dụng, TCVN 13608:2023 yêu cầu người thiết kế phải kết hợp tham chiếu với các tiêu chuẩn quốc gia và quy chuẩn kỹ thuật hiện hành liên quan đến an toàn điện, hiệu quả năng lượng trong công trình xây dựng, tiêu chuẩn chiếu sáng đường đô thị và các quy định về bảo vệ môi trường chống ô nhiễm ánh sáng.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Văn bản chuẩn hóa các khái niệm kỹ thuật cốt lõi làm cơ sở cho việc tính toán và thiết kế hệ thống chiếu sáng:

• Độ rọi (E): Mật độ quang thông trên bề mặt được chiếu sáng, quyết định mức độ sáng rõ của bề mặt quan sát.
• Độ chói (L): Đại lượng đặc trưng cho khả năng bức xạ ánh sáng của bề mặt theo một hướng xác định, ảnh hưởng trực tiếp đến cảm giác chói lóa của mắt người.
• Hệ số đồng đều: Tỷ số giữa độ rọi (hoặc độ chói) tối thiểu và độ rọi (hoặc độ chói) trung bình trên bề mặt quy định, đảm bảo ánh sáng phân bố hài hòa, không gây mỏi mắt.
• Chỉ số hoàn màu (CRI/Ra): Đại lượng đánh giá mức độ trung thực màu sắc của vật thể dưới ánh sáng nhân tạo so với ánh sáng tự nhiên.
• Ánh sáng xâm nhập và ô nhiễm ánh sáng: Hiện tượng luồng sáng nhân tạo chiếu lệch mục tiêu, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sinh hoạt của cư dân xung quanh hoặc làm mất cân bằng hệ sinh thái tự nhiên.

Yêu cầu thiết kế chung (Điều 4)

Thiết kế hệ thống chiếu sáng nhân tạo bên ngoài phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cơ bản sau:

• Đảm bảo công năng và an toàn: Cung cấp đủ độ rọi, độ chói và độ đồng đều theo từng phân cấp công trình nhằm bảo đảm an toàn cho người và phương tiện tham gia giao thông, hạn chế tối đa tai nạn và hỗ trợ công tác an ninh trật tự vào ban đêm.
• Thẩm mỹ và hài hòa cảnh quan: Chiếu sáng trang trí mặt ngoài công trình kiến trúc và cảnh quan phải tôn vinh được các giá trị nghệ thuật, phù hợp với quy hoạch chung của đô thị và không gây chói lóa cho người quan sát.
• Tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường: Ưu tiên sử dụng các nguồn sáng hiệu suất cao (như công nghệ LED thế hệ mới), có tuổi thọ dài và tích hợp các giải pháp điều khiển thông minh (giảm bớt công suất vào giờ thấp điểm). Thiết kế chao đèn và hướng chiếu phù hợp để hạn chế tối đa lượng ánh sáng hướng thẳng lên bầu trời hoặc xâm nhập vào các khu vực nhạy cảm như nhà dân, khu bảo tồn thiên nhiên.
• Độ bền và chỉ số bảo vệ (IP): Thiết bị chiếu sáng ngoài trời phải có chỉ số bảo vệ chống bụi và nước (IP) phù hợp, khả năng chống ăn mòn và chịu đựng được các tác động bất lợi của thời tiết.

Hiệu lực thi hành

TCVN 13608:2023 có hiệu lực kể từ ngày công bố, làm căn cứ pháp lý và kỹ thuật quan trọng cho các chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế, nhà thầu thi công và các cơ quan quản lý nhà nước trong việc thẩm định, phê duyệt và nghiệm thu các dự án chiếu sáng công cộng và hạ tầng kỹ thuật trên toàn quốc.