Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12372-1:2019 về Quy trình giám định cỏ dại gây hại thực vật - Phần 1: Yêu cầu chung quy định các nguyên tắc, phương pháp và yêu cầu cơ bản trong việc giám định các loài cỏ dại gây hại thực vật tại Việt Nam. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập một quy trình chuẩn hóa nhằm phát hiện, nhận diện và ngăn chặn sự xâm nhập, lây lan của các loài cỏ dại ngoại lai xâm hại cũng như các loài cỏ dại thuộc danh mục đối tượng kiểm dịch thực vật.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định những yêu cầu chung nhất đối với quy trình giám định các loài cỏ dại gây hại thực vật.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động giám định kiểm dịch thực vật, quản lý bảo vệ thực vật và các đơn vị nghiên cứu liên quan tại Việt Nam.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Các tài liệu viện dẫn trong tiêu chuẩn là cơ sở pháp lý và kỹ thuật để thực hiện quy trình giám định. Khi các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng theo phiên bản mới nhất.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn xác nhằm thống nhất cách hiểu trong quá trình thực hiện giám định, bao gồm:

• Cỏ dại gây hại thực vật: Là những loài thực vật mọc hoang dã, cạnh tranh dinh dưỡng, ánh sáng, nước với cây trồng hoặc gây hại trực tiếp hoặc gián tiếp đến sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp và hệ sinh thái.
• Mẫu giám định: Là phần mẫu vật (hạt, quả, bộ phận thân, lá, rễ hoặc toàn bộ cây cỏ dại) được thu thập để tiến hành phân tích, xác định tên khoa học.
• Tiêu bản cỏ dại: Mẫu cỏ dại đã được xử lý, làm khô hoặc bảo quản trong dung dịch chuyên dụng để phục vụ công tác đối chiếu, lưu trữ và nghiên cứu.

Yêu cầu chung về giám định (Điều 4)

Để đảm bảo độ chính xác và tính khách quan của kết quả giám định, tiêu chuẩn quy định các yêu cầu nghiêm ngặt về điều kiện thực hiện:

• Yêu cầu về nhân lực: Cán bộ thực hiện giám định phải được đào tạo chuyên môn về bảo vệ thực vật, phân loại học thực vật hoặc có chứng chỉ đào tạo chuyên sâu về giám định cỏ dại.
• Yêu cầu về trang thiết bị và dụng cụ: Phòng thử nghiệm phải được trang bị đầy đủ các thiết bị chuyên dụng như kính lúp soi nổi có độ phóng đại phù hợp, kính hiển vi quang học, panh, kim mũi mác, khay phân tích mẫu, thước đo chuyên dụng và các tài liệu khóa phân loại cỏ dại.
• Yêu cầu về hóa chất và vật tư: Sử dụng các hóa chất bảo quản mẫu (như cồn, formalin, glycerin) và các vật tư tiêu hao đạt tiêu chuẩn chất lượng để không làm biến dạng mẫu vật.
• Yêu cầu về an toàn sinh học: Quá trình tiếp nhận, xử lý và giám định mẫu phải được thực hiện trong môi trường kiểm soát, đảm bảo không làm phát tán hạt giống hoặc các bộ phận sinh dưỡng của cỏ dại ra môi trường xung quanh.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12372-1:2019 có hiệu lực kể từ ngày công bố và thay thế hoặc bổ sung cho các quy trình giám định cỏ dại trước đó nhằm đồng bộ hóa hệ thống tiêu chuẩn quốc gia về kiểm dịch thực vật.