Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12142-17:2017

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12142-17:2017 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 683-17:2014, quy định về các yêu cầu kỹ thuật khi cung cấp đối với năm nhóm thép gia công áp lực dùng cho ổ bi và ổ đũa (thường gọi chung là thép ổ lăn). Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc thống nhất các tiêu chuẩn kỹ thuật, đảm bảo chất lượng vật liệu chế tạo các chi tiết chịu lực cao trong ngành cơ khí chế tạo máy.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể bao gồm:

• Áp dụng đối với các sản phẩm thép bán thành phẩm, thép thanh, thép dây cuộn, thép ống không hàn và các loại phôi thép dùng để chế tạo ổ bi, ổ đũa.
• Quy định chi tiết cho năm nhóm thép ổ lăn chính bao gồm: thép ổ lăn tôi thấu quang (through-hardening), thép ổ lăn thấm cacbon (case-hardening), thép ổ lăn tôi bề mặt bằng cảm ứng (induction-hardening), thép ổ lăn không gỉ (stainless) và thép ổ lăn chịu nhiệt độ cao (high-temperature).
• Không áp dụng trực tiếp cho các sản phẩm thép đã qua gia công chế tạo thành chi tiết hoàn chỉnh, trừ khi có thỏa thuận đặc biệt giữa nhà sản xuất và khách hàng tại thời điểm đặt hàng.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, người sử dụng cần viện dẫn và phối hợp với các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia liên quan. Các tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm:

• Các tiêu chuẩn về phương pháp thử nghiệm cơ lý tính của thép (như thử kéo, thử độ cứng, thử va đập).
• Các tiêu chuẩn về xác định hàm lượng các nguyên tố hóa học trong thép hợp kim bằng phương pháp hóa học hoặc quang phổ.
• Các tiêu chuẩn chung về phân loại, định nghĩa và ký hiệu các sản phẩm thép tấm, thép thanh và thép ống.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa nhằm thống nhất cách hiểu giữa các bên tham gia chuỗi cung ứng:

• Thép ổ bi và ổ đũa (Ball and roller bearing steels): Là loại thép hợp kim đặc biệt có độ bền mỏi tiếp xúc cao, độ cứng lớn và khả năng chống mài mòn vượt trội, được sử dụng chuyên biệt để sản xuất các vòng ổ lăn và con lăn (bi, đũa).
• Các định nghĩa liên quan đến trạng thái xử lý nhiệt như tôi, ram, ủ cầu hóa nhằm tối ưu hóa cấu trúc vi mô của thép trước khi tiến hành gia công cơ khí chi tiết.

Điều 4: Phân loại và ký hiệu

Quy định về cách thức phân loại và đặt ký hiệu cho các mác thép để thuận tiện cho việc thương mại và sản xuất:

• Phân loại: Thép được phân loại dựa trên thành phần hóa học (đặc biệt là hàm lượng cacbon, crom, niken, molybdan) và phương pháp xử lý nhiệt áp dụng cho sản phẩm cuối cùng.
• Ký hiệu mác thép: Hệ thống ký hiệu được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế ISO, giúp người sử dụng dễ dàng nhận biết đặc tính kỹ thuật chính của mác thép (ví dụ: mác thép tôi thấu quang thường bắt đầu bằng ký hiệu đặc trưng cho hàm lượng cacbon và crom cao).