Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11985-11:2017 (hoàn toàn tương đương với ISO 11148-11:2011) quy định các yêu cầu an toàn đối với máy cầm tay không dùng năng lượng điện, cụ thể là Phần 11: Máy đột theo khuôn và máy cắt kiểu kéo cầm tay. Tiêu chuẩn này tập trung vào việc nhận diện các mối nguy hiểm, đưa ra các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt nhằm giảm thiểu tối đa rủi ro cho người vận hành trong suốt quá trình sử dụng, bảo dưỡng và kiểm tra thiết bị.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn áp dụng đối với các loại máy đột theo khuôn cầm tay (nibblers) và máy cắt kiểu kéo cầm tay (shears) được truyền động bằng động cơ khí nén, động cơ thủy lực hoặc động cơ đốt trong.
• Đối tượng điều chỉnh: Các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thiết kế, chế tạo, nhập khẩu, phân phối, kiểm định và trực tiếp sử dụng các loại máy cầm tay không dùng năng lượng điện nêu trên tại thị trường Việt Nam.
• Trường hợp loại trừ: Tiêu chuẩn không áp dụng cho các loại máy được truyền động bằng trục mềm hoặc các thiết bị được sử dụng trong môi trường đặc biệt có nguy cơ cháy nổ cao khi chưa được trang bị các biện pháp bảo vệ bổ sung chuyên biệt.

Các thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

• Máy đột theo khuôn cầm tay (Nibbler): Thiết bị cầm tay có dụng cụ cắt (chày đột) chuyển động tịnh tiến qua lại bên trong một cối đột để cắt tấm kim loại hoặc vật liệu phi kim loại bằng cách đột liên tục các lỗ nhỏ chồng lên nhau.
• Máy cắt kiểu kéo cầm tay (Shear): Thiết bị cầm tay có hai lưỡi cắt (một lưỡi cố định và một lưỡi chuyển động tịnh tiến) dùng để cắt tấm kim loại hoặc vật liệu khác bằng lực cắt kéo.
• Cơ cấu khởi động và dừng: Bộ phận điều khiển bằng tay cho phép người vận hành cấp hoặc ngắt nguồn năng lượng (khí nén, thủy lực) để vận hành hoặc dừng máy.

Yêu cầu an toàn kỹ thuật và biện pháp bảo vệ

• Thiết kế cơ khí và bảo vệ chống kẹt: Các bộ phận chuyển động của máy đột và máy cắt kéo phải được che chắn hoặc thiết kế tối ưu nhằm giảm thiểu nguy cơ kẹp, cắt hoặc gây thương tích cho tay của người vận hành trong quá trình làm việc.
• Cơ cấu điều khiển an toàn: Bộ phận khởi động phải được thiết kế để tránh kích hoạt vô ý (ví dụ: trang bị lẫy khóa an toàn hoặc nút nhấn chìm). Khi người vận hành thả tay khỏi cơ cấu điều khiển, máy phải tự động dừng lại ngay lập tức để đảm bảo an toàn.
• Kiểm soát khí xả và chất lỏng thủy lực: Đối với máy dùng khí nén, luồng khí xả không được hướng trực tiếp vào người vận hành hoặc khu vực làm việc gây bụi bẩn. Đối với máy thủy lực, hệ thống đường ống và đầu nối phải chịu được áp suất làm việc tối đa và không bị rò rỉ gây nguy hiểm.
• Độ rung và tiếng ồn: Nhà sản xuất phải thiết kế thiết bị sao cho mức độ rung động và tiếng ồn truyền đến tay người vận hành là thấp nhất có thể, phù hợp với các tiêu chuẩn giới hạn cho phép hiện hành nhằm phòng tránh các bệnh nghề nghiệp.
• Tay cầm và tư thế làm việc: Thiết bị phải có tay cầm chắc chắn, chống trượt, đảm bảo người vận hành có thể kiểm soát máy dễ dàng trong mọi tư thế cắt hoặc đột.

Yêu cầu về thông tin sử dụng và ghi nhãn

• Ghi nhãn trên thiết bị: Mỗi máy phải được ghi nhãn rõ ràng, không bị mờ theo thời gian, bao gồm các thông tin bắt buộc: tên nhà sản xuất, ký hiệu kiểu máy (model), số sê-ri, áp suất làm việc tối đa (đối với khí nén/thủy lực), và các ký hiệu cảnh báo an toàn trực quan.
• Tài liệu hướng dẫn sử dụng: Nhà sản xuất phải cung cấp kèm theo máy tài liệu hướng dẫn chi tiết bằng ngôn ngữ phù hợp, trong đó nêu rõ quy trình vận hành an toàn, các biện pháp bảo hộ cá nhân cần thiết (kính bảo hộ, găng tay, bảo vệ thính giác), quy trình bảo dưỡng định kỳ và cách xử lý khi xảy ra sự cố kỹ thuật.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11985-11:2017 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 29 Dụng cụ cầm tay biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này có hiệu lực kể từ ngày ban hành và được áp dụng rộng rãi trong hoạt động đánh giá sự phù hợp, kiểm định an toàn thiết bị công nghiệp tại Việt Nam.