Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10642:2014

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10642:2014 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn AOAC 997.13. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định hàm lượng glycoalkaloid, cụ thể là hai hợp chất độc tố tự nhiên α-solanin và α-chaconin, có trong củ khoai tây bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC). Đây là công cụ kỹ thuật quan trọng giúp các cơ quan chức năng và doanh nghiệp kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm đối với các sản phẩm khoai tây.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

• Tiêu chuẩn này áp dụng trực tiếp cho việc phân tích, xác định hàm lượng glycoalkaloid tổng số cũng như hàm lượng riêng lẻ của α-solanin và α-chaconin.
• Đối tượng kiểm nghiệm bao gồm củ khoai tây tươi, khoai tây đã qua chế biến nhiệt hoặc các sản phẩm thực phẩm có thành phần từ khoai tây.

- Nguyên tắc của phương pháp phân tích

• Chiết xuất mẫu: Các hợp chất glycoalkaloid trong mẫu khoai tây được giải phóng và chiết xuất bằng dung dịch axit loãng hoặc hỗn hợp dung môi hữu cơ phù hợp.
• Làm sạch dịch chiết (Purification): Dịch chiết sau khi thu hồi được làm sạch thông qua kỹ thuật chiết pha rắn (SPE) nhằm loại bỏ tối đa các tạp chất hữu cơ khác có thể gây nhiễu đường nền khi phân tích sắc ký.
• Phân tích sắc ký lỏng (HPLC): Dịch chiết đã làm sạch được bơm vào hệ thống sắc ký lỏng pha đảo (RP-HPLC). Quá trình phát hiện và định lượng các chất được thực hiện bằng detector tử ngoại (UV) ở bước sóng hấp thụ đặc trưng (thường khoảng 200 nm đến 202 nm).
• Tính toán kết quả: Hàm lượng α-solanin và α-chaconin được xác định bằng cách so sánh diện tích pic (hoặc chiều cao pic) của mẫu thử với đường chuẩn của các chất chuẩn tương ứng được phân tích trong cùng điều kiện hệ thống.

- Yêu cầu về thiết bị, dụng cụ và hóa chất

• Thiết bị phân tích: Hệ thống sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) được trang bị detector UV hoặc UV-Vis, cột phân tích pha đảo (C18 hoặc tương đương) có khả năng tách tốt hai pic α-solanin và α-chaconin.
• Thiết bị phụ trợ: Máy nghiền mẫu đồng hóa, máy ly tâm tốc độ cao, hệ thống hút chân không dùng cho chiết pha rắn (SPE), cân phân tích có độ chính xác cao.
• Hóa chất và chất chuẩn: Chất chuẩn tinh khiết α-solanin và α-chaconin có chứng nhận nguồn gốc rõ ràng. Các dung môi sử dụng cho quá trình chạy sắc ký như axetonitril, metanol và nước phải đạt tiêu chuẩn dùng cho HPLC.

- Ý nghĩa thực tiễn của tiêu chuẩn

Glycoalkaloid là nhóm độc tố tự nhiên có khả năng gây ngộ độc cho con người nếu tích tụ với hàm lượng cao (thường xuất hiện ở các phần khoai tây bị hóa xanh hoặc mọc mầm). Việc áp dụng thống nhất tiêu chuẩn TCVN 10642:2014 giúp các phòng thử nghiệm tại Việt Nam đưa ra kết quả phân tích chính xác, khách quan, hỗ trợ đắc lực cho công tác kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm và hoạt động xuất nhập khẩu nông sản.