Tiêu chuẩn ngành 14 TCN 138:2005 quy định phương pháp xác định đặc trưng lún ướt của đất trong phòng thí nghiệm, phục vụ cho công tác khảo sát, thiết kế và xây dựng các công trình thủy lợi. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định đặc trưng lún ướt của đất dính (đất sét và đất bụi) không bão hòa nước trong phòng thí nghiệm bằng máy nén một trục (máy nén oedometer) không nở hông dưới tác dụng của tải trọng không đổi khi bị ngập nước.
• Tiêu chuẩn áp dụng cho việc khảo sát địa chất công trình phục vụ thiết kế và thi công các công trình thủy lợi trên nền đất có tính lún ướt.
• Không áp dụng tiêu chuẩn này cho các loại đất cát thô, đất sỏi sạn hoặc đất có chứa hàm lượng hữu cơ quá cao vượt quá giới hạn quy định của đất xây dựng công trình thủy lợi.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Tiêu chuẩn này được áp dụng đồng thời và thống nhất với các tiêu chuẩn hiện hành về lấy mẫu, bao gói, vận chuyển và bảo quản mẫu đất nguyên dạng dùng cho thí nghiệm trong phòng.
• Các tiêu chuẩn liên quan đến phương pháp xác định các chỉ tiêu vật lý cơ bản của đất như: độ ẩm tự nhiên, khối lượng thể tích (dung trọng), khối lượng riêng, giới hạn chảy và giới hạn dẻo của đất.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

• Tính lún ướt của đất (Collapse/Wetting settlement): Là đặc tính của một số loại đất dính không bão hòa nước, bị giảm thể tích đột ngột và gây ra lún sụt bổ sung khi bị làm ẩm hoặc ngập nước dưới một cấp áp lực tải trọng nhất định.
• Hệ số lún ướt (Collapse coefficient): Chỉ số biểu thị mức độ biến dạng lún ướt tương đối của mẫu đất dưới tác dụng của áp lực nén và ngập nước, ký hiệu là e_sl hoặc s_g.
• Áp lực lún ướt ban đầu (Collapse pressure): Trị số áp lực tối thiểu tác dụng lên đất mà tại đó đất bắt đầu xuất hiện hiện tượng lún ướt rõ rệt khi bị ngập nước.

- Quy định chung (Điều 4)

• Yêu cầu về mẫu thí nghiệm: Thí nghiệm phải được tiến hành trên các mẫu đất nguyên dạng (không bị phá hủy kết cấu tự nhiên). Mẫu đất phải được lấy, bảo quản và vận chuyển theo đúng quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt để đảm bảo giữ nguyên cấu trúc và độ ẩm tự nhiên của nền đất.
• Thiết bị thí nghiệm: Thiết bị chủ đạo là máy nén một trục (oedometer) có hệ thống đo biến dạng chính xác đến 0,01 mm, dao vòng có kích thước tiêu chuẩn và hệ thống cấp nước để làm ngập mẫu đất khi cần thiết.
• Nguyên tắc thí nghiệm: Thí nghiệm được thực hiện bằng cách gia tải từng cấp lên mẫu đất ở trạng thái độ ẩm tự nhiên cho đến cấp áp lực quy định, sau đó cho nước thấm qua để làm bão hòa mẫu đất và đo lượng biến dạng lún ướt bổ sung.
• Kiểm soát môi trường thí nghiệm: Nhiệt độ và độ ẩm trong phòng thí nghiệm phải được duy trì ổn định, tránh ánh nắng trực tiếp và các nguồn rung động mạnh ảnh hưởng đến kết quả đo đạc biến dạng của đất.