Công văn 4554/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giải quyết các vướng mắc liên quan đến việc xác định trị giá hải quan đối với khoản phí bản quyền và phí giấy phép của hàng hóa nhập khẩu. Nội dung công văn tập trung làm rõ các điều kiện, phương pháp tính và trách nhiệm kê khai thuế của doanh nghiệp đối với các khoản phí sở hữu trí tuệ này.

- Điều kiện để cộng phí bản quyền, phí giấy phép vào trị giá hải quan

Theo hướng dẫn của Tổng cục Hải quan, một khoản phí bản quyền hoặc phí giấy phép chỉ bị cộng vào trị giá tính thuế của hàng hóa nhập khẩu khi hội đủ cả 3 điều kiện pháp lý sau:

• Khoản phí phải do người mua thanh toán trực tiếp hoặc gián tiếp để được sử dụng các quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến hàng hóa nhập khẩu đang được xác định trị giá hải quan. Các quyền này bao gồm quyền tác giả, quyền đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu hàng hóa và các quyền sở hữu trí tuệ khác.
• Khoản phí bản quyền, phí giấy phép phải được người mua thanh toán như một điều kiện cho giao dịch mua bán hàng hóa nhập khẩu. Điều này có nghĩa là nếu người mua không thanh toán khoản phí này thì không thể thực hiện được giao dịch mua bán hàng hóa nhập khẩu hoặc hàng hóa không thể xuất khẩu để đưa đến Việt Nam.
• Khoản phí này chưa được gộp vào giá thực tế đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán của hàng hóa nhập khẩu.

- Phương pháp xác định và phân bổ phí bản quyền vào trị giá hàng hóa

Công văn hướng dẫn chi tiết cách thức xử lý đối với các trường hợp phân bổ chi phí phức tạp:

• Trường hợp phí bản quyền được tính dựa trên doanh thu bán hàng hóa thành phẩm được sản xuất từ nguyên liệu nhập khẩu: Cơ quan hải quan cần kiểm tra kỹ hợp đồng chuyển giao công nghệ, hợp đồng li-xăng để xác định mối quan hệ giữa nguyên liệu nhập khẩu và thành phẩm sản xuất ra. Nếu nguyên liệu nhập khẩu là bộ phận cốt lõi cấu thành nên thành phẩm mang nhãn hiệu hoặc công nghệ được bảo hộ, khoản phí này phải được phân bổ vào trị giá nguyên liệu nhập khẩu theo tỷ lệ tương ứng.
• Nguyên tắc phân bổ: Việc phân bổ số tiền phí bản quyền phải dựa trên các số liệu khách quan, có chứng từ tài liệu hợp pháp chứng minh và tuân thủ các nguyên tắc kế toán được thừa nhận rộng rãi.

- Trách nhiệm kê khai của người khai hải quan

Tổng cục Hải quan yêu cầu người khai hải quan phải chủ động và trung thực trong việc khai báo các khoản phí phát sinh:

• Người khai hải quan có nghĩa vụ tự khai báo khoản phí bản quyền, phí giấy phép trên tờ khai hải quan hoặc tờ khai trị giá hải quan tại thời điểm đăng ký tờ khai.
• Trường hợp tại thời điểm nhập khẩu chưa xác định được số tiền phí bản quyền chính xác (do phụ thuộc vào doanh thu bán hàng sau này hoặc các yếu tố khách quan khác), người khai hải quan phải khai báo rõ lý do trên tờ khai hải quan và thực hiện khai báo bổ sung, nộp đủ thuế sau khi có số liệu chính thức theo đúng thời hạn quy định của pháp luật về quản lý thuế.

- Trách nhiệm kiểm tra và xử lý của cơ quan hải quan

Để đảm bảo chống thất thu thuế hiệu quả, công văn giao nhiệm vụ cụ thể cho các cục hải quan địa phương:

• Tăng cường kiểm tra hồ sơ hải quan, đối chiếu kỹ lưỡng các điều khoản của hợp đồng mua bán hàng hóa với hợp đồng bản quyền, hợp đồng li-xăng và các chứng từ thanh toán thực tế của doanh nghiệp.
• Thực hiện kiểm tra sau thông quan đối với các trường hợp có nghi vấn về trị giá hải quan liên quan đến phí bản quyền nhưng doanh nghiệp chưa khai báo hoặc khai báo không đầy đủ.
• Xử lý nghiêm các hành vi gian lận, trốn thuế thông qua việc chuyển giá hoặc cố ý tách biệt khoản phí bản quyền ra khỏi giá trị hàng hóa nhập khẩu nhằm mục đích giảm số thuế phải nộp.