Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 9863-1:2013

Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 9863-1:2013 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 4384-1:2000 về "Ổ trượt - Thử độ cứng kim loại ổ - Phần 1: Vật liệu hỗn hợp". Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử nghiệm độ cứng đối với các loại vật liệu hỗn hợp (vật liệu nhiều lớp) được sử dụng trong chế tạo ổ trượt, đảm bảo tính đồng bộ và độ chính xác trong quá trình kiểm tra chất lượng sản phẩm.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều 1 xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn:

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử độ cứng Brinell đối với các vật liệu hỗn hợp dùng làm ổ trượt.
• Đối tượng áp dụng chính là các ổ trượt nhiều lớp có lớp lót bằng kim loại ổ trượt (như hợp kim babit, hợp kim đồng, hợp kim nhôm) được phủ trên lớp nền bằng thép hoặc hợp kim đồng.
• Phương pháp này giúp đánh giá đặc tính cơ lý của lớp bề mặt làm việc trực tiếp của ổ trượt mà không làm ảnh hưởng đến kết cấu tổng thể của chi tiết.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này, các tổ chức và cá nhân cần viện dẫn và phối hợp sử dụng các tài liệu tiêu chuẩn chất lượng liên quan sau:

• TCVN 256-1 (ISO 6506-1) về Vật liệu kim loại - Thử độ cứng Brinell - Phần 1: Phương pháp thử.
• Các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia liên quan đến việc hiệu chuẩn máy thử độ cứng và chuẩn bị mẫu thử kim loại.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn đưa ra các khái niệm cơ bản nhằm thống nhất cách hiểu trong quá trình thử nghiệm:

• Vật liệu hỗn hợp (Compound materials): Là loại vật liệu được cấu tạo từ hai hay nhiều lớp kim loại khác nhau liên kết chặt chẽ với nhau bằng phương pháp đúc, thiêu kết hoặc cán nóng (thường gồm lớp nền chịu lực và lớp hợp kim chạy mòn).
• Độ cứng Brinell (HB): Chỉ số đo khả năng chống lại sự đâm xuyên của vật đè (bi thép hoặc bi hợp kim cứng) dưới tác dụng của một lực thử quy định trong một khoảng thời gian xác định.

Yêu cầu chung và nguyên lý thử nghiệm (Điều 4)

Điều 4 quy định các nguyên tắc cốt lõi khi tiến hành đo độ cứng đối với vật liệu hỗn hợp:

• Phép thử độ cứng Brinell phải được thực hiện trực tiếp trên bề mặt của lớp kim loại ổ trượt.
• Việc lựa chọn đường kính bi thử và tải trọng thử phải được tính toán kỹ lưỡng dựa trên chiều dày thực tế của lớp kim loại bề mặt. Điều này nhằm tránh hiện tượng "hiệu ứng đe" (lớp nền cứng phía dưới làm sai lệch kết quả đo của lớp phủ mỏng phía trên).
• Bề mặt của mẫu thử phải được gia công phẳng, nhẵn, sạch sẽ, không bám dầu mỡ, vảy oxit hoặc các tạp chất cơ học để đảm bảo vết lõm thu được có biên dạng rõ ràng, dễ đo đạc.