Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 9864:2013

TCVN 9864:2013 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 4385:1981, quy định về phương pháp thử nén đối với các vật liệu kim loại dùng làm ổ trượt. Đây là tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng giúp xác định các đặc tính cơ học của vật liệu dưới tác dụng của tải trọng nén, từ đó đánh giá khả năng chịu lực và độ bền của ổ trượt trong quá trình vận hành thực tế. Dưới đây là phần tóm tắt chuyên sâu và chi tiết về Phần mở đầu cùng các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn:

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử nén áp dụng riêng cho các loại vật liệu kim loại được sử dụng để chế tạo ổ trượt (ổ bạc).
• Mục đích của phép thử nén là nhằm xác định các chỉ tiêu cơ lý cốt lõi của vật liệu dưới tác dụng của lực nén dọc trục, bao gồm giới hạn bền nén, giới hạn chảy nén và các đặc tính biến dạng liên quan.
• Tiêu chuẩn áp dụng cho các đơn vị sản xuất, cơ sở thử nghiệm, phòng thí nghiệm và các cơ quan kiểm định chất lượng vật liệu kim loại chế tạo ổ trượt tại Việt Nam.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để đảm bảo tính chính xác và đồng bộ khi thực hiện phép thử, tiêu chuẩn yêu cầu áp dụng kết hợp với các tài liệu viện dẫn liên quan:

• Các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và tiêu chuẩn quốc tế (ISO) về thử nghiệm cơ lý kim loại, đặc biệt là các phương pháp thử nén chung và phương pháp xác định độ cứng của kim loại vật lý.
• Các tài liệu hướng dẫn về hiệu chuẩn thiết bị đo lường, máy thử lực nén và các dụng cụ đo biến dạng nhằm đảm bảo sai số của phép đo nằm trong giới hạn cho phép.
• Lưu ý rằng đối với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu; đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất (bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung).

Điều 3: Ký hiệu và đơn vị đo lường

Tiêu chuẩn thiết lập một hệ thống ký hiệu và đơn vị đo lường thống nhất để phục vụ cho việc tính toán và biểu diễn kết quả thử nghiệm:

• d0: Đường kính ban đầu của phần danh nghĩa trên mẫu thử hình trụ, được đo bằng milimét (mm).
• h0: Chiều cao ban đầu của mẫu thử trước khi tiến hành tác dụng lực nén, tính bằng milimét (mm).
• S0: Diện tích mặt cắt ngang ban đầu của mẫu thử, được tính toán từ đường kính ban đầu d0, đơn vị tính là milimét vuông (mm²).
• F: Lực nén tác dụng lên mẫu thử tại một thời điểm bất kỳ trong quá trình thử nghiệm, tính bằng Newton (N).
• Fc: Lực nén tương ứng với giới hạn chảy quy định hoặc lực nén lớn nhất trước khi mẫu bị phá hủy, tính bằng Newton (N).
• Các ký hiệu liên quan đến độ biến dạng tương đối, ứng suất nén và độ co dẹt của mẫu thử cũng được định nghĩa chi tiết để làm cơ sở cho việc lập báo cáo kết quả thử nghiệm.

Điều 4: Nguyên lý thử nén

Nguyên lý của phép thử nén vật liệu ổ kim loại được quy định cụ thể như sau:

• Phép thử được thực hiện bằng cách đặt một mẫu thử hình trụ (đã được gia công đạt kích thước tiêu chuẩn) vào giữa hai thớt nén phẳng, song song của máy thử nén.
• Tiến hành tác dụng một lực nén tăng dần theo chiều dọc trục của mẫu thử một cách liên tục, chậm và đều, tránh hiện tượng gây va đập hoặc lệch tâm lực.
• Quá trình nén được duy trì và theo dõi liên tục cho đến khi mẫu thử đạt đến một lượng biến dạng quy định (biến dạng dẻo hoặc biến dạng đàn hồi giới hạn) hoặc cho đến khi xuất hiện vết nứt, sự phá hủy hoàn toàn trên mẫu thử.
• Dựa trên các số liệu ghi nhận được về lực tác dụng và lượng biến dạng tương ứng, tiến hành tính toán để xác định các đặc trưng cơ học chịu nén của vật liệu ổ trượt.