Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 9713:2013

Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 9713:2013 về Lợn giống nội - Yêu cầu kỹ thuật là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định các tiêu chuẩn, chỉ tiêu chất lượng đối với các giống lợn bản địa của Việt Nam (như lợn Móng Cái, lợn Ỉ, lợn Bản, lợn Mường Khương, lợn Sóc...). Tiêu chuẩn này đóng vai trò làm căn cứ pháp lý và kỹ thuật để các cơ sở sản xuất, kinh doanh, hộ chăn nuôi và cơ quan quản lý đánh giá chất lượng con giống, phục vụ công tác bảo tồn nguồn gen, chọn lọc và nâng cao năng suất chăn nuôi lợn nội địa.

Phạm vi áp dụng và Đối tượng điều chỉnh (Điều 1)

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật áp dụng đối với lợn giống nội được sử dụng vào mục đích nhân giống và sản xuất. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, chọn giống, sản xuất, kinh doanh, lưu thông và quản lý chất lượng lợn giống nội trên phạm vi toàn quốc.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách đồng bộ và chính xác, cần phối hợp viện dẫn các tài liệu, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia liên quan về thú y, quy trình phòng bệnh, kiểm dịch động vật và các tiêu chuẩn về thức ăn chăn nuôi hiện hành. Các tài liệu viện dẫn này đảm bảo tính thống nhất trong việc đánh giá toàn diện từ thể chất đến an toàn dịch bệnh của lợn giống.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Văn bản làm rõ các khái niệm chuyên ngành chăn nuôi lợn nội, bao gồm:

• Lợn giống nội: Là các giống lợn có nguồn gốc bản địa Việt Nam, được hình thành, thích nghi lâu đời với điều kiện tự nhiên, khí hậu và tập quán canh tác của từng vùng miền cụ thể.
• Đặc điểm ngoại hình: Các chỉ tiêu hình thái bên ngoài đặc trưng của từng giống dùng để nhận biết và phân biệt.
• Khả năng sinh sản: Các chỉ tiêu phản ánh năng suất sinh sản của lợn nái và lợn đực giống.

Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi đối với lợn giống nội (Điều 4)

Yêu cầu kỹ thuật đối với lợn giống nội được phân tích và quy định chi tiết theo các nhóm chỉ tiêu sinh học, thể chất và sức khỏe như sau:

• Đặc điểm ngoại hình đặc trưng giống: Lợn giống phải mang đầy đủ các đặc điểm ngoại hình đặc trưng của từng giống cụ thể (ví dụ: lợn Móng Cái phải có màu lông đen trắng đặc trưng hình yên ngựa, lưng võng, bụng sệ; lợn Ỉ có màu lông đen tuyền, mặt nhăn...). Thể chất lợn phải khỏe mạnh, cơ thể cân đối, đi đứng bình thường, không bị dị tật về xương khớp hoặc móng.
• Yêu cầu về cơ quan sinh dục: Đối với lợn đực giống, hai tinh hoàn phải lộ rõ, phát triển đều nhau, không bị ẩn tinh hoàn hoặc sa bìu. Đối với lợn cái giống, cơ quan sinh dục ngoài phát triển bình thường, không bị dị tật; số vú hữu hiệu phải đạt tối thiểu từ 10 đến 12 vú trở lên (tùy thuộc vào từng giống cụ thể) và các núm vú phải phân bổ đều, không có vú kẹ, vú tịt.
• Chỉ tiêu sinh trưởng và phát triển: Lợn giống phải đạt các chỉ tiêu về khối lượng cơ thể theo từng giai đoạn tuổi tương ứng với tiềm năng di truyền và đặc tính sinh trưởng của từng giống lợn nội.
• Khả năng sinh sản của lợn nái: Được đánh giá qua các chỉ tiêu cụ thể như số con sơ sinh sống trên ổ, số con cai sữa trên ổ, khối lượng toàn ổ khi cai sữa và khoảng cách giữa hai lứa đẻ nhằm đảm bảo hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.
• Chất lượng tinh dịch của lợn đực: Đối với lợn đực khai thác tinh, tinh dịch phải đạt các tiêu chuẩn về thể tích, hoạt lực tinh trùng, mật độ tinh trùng và tỷ lệ tinh trùng kỳ hình nằm trong giới hạn cho phép của tiêu chuẩn chuyên ngành.
• Trạng thái sức khỏe và an toàn dịch bệnh: Lợn giống phải hoàn toàn khỏe mạnh, nhanh nhẹn, có nguồn gốc rõ ràng từ các cơ sở an toàn dịch bệnh, được tiêm phòng đầy đủ các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm theo quy định của cơ quan thú y (như dịch tả lợn, tụ huyết trùng, phó thương hàn...).

Ý nghĩa và định hướng áp dụng thực tiễn

Việc ban hành và áp dụng TCVN 9713:2013 giúp chuẩn hóa quy trình tuyển chọn, nhân giống và lưu thông lợn nội, hạn chế tối đa tình trạng thoái hóa giống do giao phối cận huyết. Tiêu chuẩn này đồng thời góp phần bảo tồn nguồn gen quý hiếm của các giống lợn bản địa Việt Nam, tạo tiền đề phát triển các sản phẩm chăn nuôi đặc sản có giá trị kinh tế cao trên thị trường.