Tóm tắt Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6493:1999 (ISO 9562 : 1989) về Chất lượng nước - Xác định halogen hữu cơ dễ bị hấp thụ (AOX)

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6493:1999 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 9562 : 1989. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định các hợp chất halogen hữu cơ dễ bị hấp thụ (gọi tắt là AOX) trong các nguồn nước khác nhau. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định trực tiếp các halogen hữu cơ dễ bị hấp thụ (AOX) trong nước với nồng độ lớn hơn 10 microgam trên lít (µg/l).
• Phương pháp này áp dụng rộng rãi cho các loại nước sạch, nước mặt, nước ngầm, nước thải sinh hoạt và nước thải công nghiệp.
• Đối với các mẫu nước có nồng độ AOX cao hơn giới hạn đo tối đa của thiết bị, cần tiến hành pha loãng mẫu một cách thích hợp trước khi phân tích để đảm bảo độ chính xác của phép đo.
• Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các mẫu nước có chứa các chất lơ lửng hoặc các chất hữu cơ không tan có khả năng cản trở quá trình hấp thụ trên than hoạt tính hoặc gây tắc nghẽn hệ thống lọc.

- Điều 2: Tiêu chuẩn trích dẫn

• Văn bản viện dẫn các tiêu chuẩn liên quan để đảm bảo tính đồng bộ trong quá trình thực hiện phép đo và lấy mẫu.
• Các tiêu chuẩn trích dẫn bao gồm các tiêu chuẩn về chất lượng nước, phương pháp lấy mẫu nước chung và các hướng dẫn bảo quản mẫu nước trước khi phân tích nhằm tránh làm biến đổi hàm lượng halogen hữu cơ.
• Việc áp dụng các tiêu chuẩn trích dẫn này là bắt buộc để đảm bảo kết quả phân tích AOX không bị sai lệch do các yếu tố ngoại cảnh hoặc sai sót trong khâu chuẩn bị mẫu.

- Điều 3: Định nghĩa và thuật ngữ

• Halogen hữu cơ dễ bị hấp thụ (AOX): Được định nghĩa là lượng clo, brom và iot có trong các hợp chất hữu cơ trong nước, được biểu thị bằng lượng clo tương đương, có khả năng hấp thụ trên than hoạt tính dưới các điều kiện quy định cụ thể trong tiêu chuẩn này.
• Định nghĩa này loại trừ các halogen vô cơ (như clorua, bromua, iotua) vốn không bị hấp thụ hoặc được loại bỏ hoàn toàn trong quá trình rửa bằng dung dịch axit nitric chứa natri nitrat.
• Thuật ngữ này đóng vai trò nền tảng để xác định đúng đối tượng cần phân tích và hiệu chuẩn thiết bị đo lường phù hợp trong phòng thí nghiệm.

- Điều 4: Nguyên lý của phương pháp

• Quá trình axit hóa và hấp thụ: Mẫu nước phân tích được axit hóa bằng axit nitric đến trị số pH thích hợp (thường là pH nhỏ hơn hoặc bằng 2) để tăng cường khả năng hấp thụ của các hợp chất hữu cơ. Sau đó, mẫu được cho đi qua hoặc lắc với một lượng than hoạt tính xác định để các halogen hữu cơ bị hấp thụ hoàn toàn lên bề mặt than.
• Quá trình rửa loại bỏ halogen vô cơ: Than hoạt tính sau khi hấp thụ được rửa kỹ bằng dung dịch rửa axit nitric chứa natri nitrat để loại bỏ hoàn toàn các ion halogen vô cơ (đặc biệt là ion clorua) bám dính trên bề mặt than, tránh gây sai số dương cho kết quả đo.
• Quá trình đốt cháy: Phần than hoạt tính chứa halogen hữu cơ đã rửa sạch được đem đốt cháy trong dòng khí oxy ở nhiệt độ cao (thường trên 950 độ C) để chuyển hóa các halogen hữu cơ thành các hydro halogenua tương ứng (HCl, HBr, HI).
• Quá trình xác định (đo lường): Các khí hydro halogenua sinh ra từ quá trình đốt cháy được hấp thụ vào dung dịch điện ly và được xác định định lượng bằng phương pháp chuẩn độ điện lượng vi lượng (microcoulometry) hoặc phương pháp đo bạc tương đương. Kết quả cuối cùng được tính toán và biểu thị dưới dạng microgam clo trên lít (µg/l Cl).