Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5098:1990 quy định phương pháp xác định độ nén cổ chun của các loại bít tất. Đây là văn bản kỹ thuật chuyên ngành dệt may quan trọng, giúp đánh giá chất lượng đàn hồi, độ co dãn và khả năng giữ form của cổ chun bít tất trong quá trình sử dụng, đảm bảo sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng lưu thông trên thị trường và an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng.

- Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với tất cả các loại bít tất có phần cổ chun được sản xuất từ các loại xơ sợi khác nhau (như cotton, polyester, nylon, sợi pha) có sử dụng sợi đàn hồi (chun).
• Phương pháp này nhằm xác định lực nén (hoặc lực đàn hồi) của cổ chun tác động lên cổ chân hoặc bắp chân của người sử dụng, đảm bảo không gây thắt chặt quá mức làm cản trở tuần hoàn máu, nhưng vẫn đủ độ bám giữ để tất không bị tuột khi vận động.

- Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm (Điều 2)

• Thiết bị đo lực kéo dãn chuyên dụng có khả năng đo và hiển thị lực chính xác, sai số không vượt quá mức quy định của tiêu chuẩn ngành dệt.
• Các dưỡng đo hoặc khuôn mẫu có kích thước tiêu chuẩn phù hợp với từng cỡ bít tất để tiến hành căng đo cổ chun.
• Thước đo chiều dài có vạch chia chính xác đến milimét (mm) để xác định kích thước hình học của cổ chun trước và sau khi kéo dãn.
• Thiết bị kẹp mẫu đảm bảo giữ chặt phần cổ chun mà không làm hư hỏng cấu trúc dệt hoặc gây trượt mẫu trong quá trình thử nghiệm.

- Quy trình chuẩn bị mẫu thử (Điều 3)

• Mẫu thử phải được lấy ngẫu nhiên từ lô sản phẩm theo quy định lấy mẫu hiện hành của ngành dệt may để đảm bảo tính đại diện.
• Trước khi tiến hành thử nghiệm, mẫu bít tất phải được để trong môi trường khí hậu chuẩn (nhiệt độ và độ ẩm tiêu chuẩn đối với vật liệu dệt) trong một khoảng thời gian quy định (thường là ít nhất 24 giờ) để triệt tiêu các ứng suất nội và đạt trạng thái cân bằng ẩm.
• Mẫu thử phải nguyên vẹn, không bị rách, xước hoặc có các khuyết tật ngoại quan ảnh hưởng đến tính chất đàn hồi của cổ chun.

- Phương pháp tiến hành thử nghiệm (Điều 4)

• Xác định kích thước ban đầu của cổ chun bít tất ở trạng thái tự nhiên (không chịu lực).
• Lắp mẫu thử vào thiết bị kẹp hoặc dưỡng đo chuyên dụng một cách cẩn thận, tránh làm biến dạng cục bộ phần cổ chun trước khi đo.
• Tiến hành kéo dãn cổ chun đến một kích thước quy định (tương ứng với kích thước cổ chân trung bình của người sử dụng theo từng cỡ số bít tất) hoặc tác dụng một lực kéo xác định.
• Ghi lại trị số lực nén (lực phản hồi đàn hồi) hiển thị trên thiết bị đo sau khi mẫu đạt trạng thái dãn quy định.
• Thực hiện phép thử lặp lại trên số lượng mẫu tối thiểu theo quy định để lấy giá trị trung bình, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của kết quả đo.

- Ý nghĩa của việc xác định độ nén cổ chun

• Giúp các nhà sản xuất kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào (sợi chun) và công nghệ dệt cổ chun bít tất, từ đó cải tiến kỹ thuật sản xuất.
• Đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng, tránh hiện tượng cổ tất quá chặt gây hằn da, đau nhức hoặc cản trở lưu thông máu, đồng thời tránh hiện tượng quá lỏng lẻo gây mất thẩm mỹ.
• Là căn cứ kỹ thuật pháp lý để giải quyết các tranh chấp thương mại về chất lượng sản phẩm bít tất giữa bên sản xuất, bên phân phối và người tiêu dùng.