Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1693:1995

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1693:1995 về Than đá - Lấy mẫu do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành. Đây là văn bản kỹ thuật quy định các nguyên tắc, phương pháp và quy trình lấy mẫu than đá từ nhiều nguồn và vị trí khác nhau nhằm đảm bảo tính chính xác, khách quan và đại diện của mẫu thử nghiệm phục vụ cho công tác phân tích chất lượng than.

- Nguyên tắc chung và quy trình lấy mẫu lặp (Mục 2 và Mục 3)

• Mục 2 và Mục 3 tập trung nêu lên các vấn đề chung xuất hiện trong quá trình lấy mẫu than đá cần được nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi thực hiện.
• Đưa ra các nguyên tắc chung và trình bày chi tiết trình tự lấy mẫu lặp nhằm xác định và đánh giá xem độ chính xác dự kiến của quá trình lấy mẫu có đạt yêu cầu hay không. Trình tự lấy mẫu này được thiết kế tối giản, dễ vận hành khi đã nắm vững lý thuyết.
• Tiêu chuẩn cung cấp phương pháp kiểm tra bằng số đối với các kết quả thu được tại Phụ lục C và cơ sở lý thuyết giải thích chi tiết tại Phụ lục G.
• Phụ lục A trình bày và hướng dẫn về các thiết bị cần thiết phục vụ cho toàn bộ quá trình lấy mẫu.

- Phương pháp xử lý đối với phần than có kích thước lớn

• Đối với phần than lớn, quy trình xử lý được thực hiện bằng cách lấy một số lượng vừa phải các cục than có kích thước trên 150 mm để tạo thành các mẫu đơn có khối lượng 10 kg thích hợp.
• Số than này sau đó được đập nhỏ đến cỡ hạt dưới 80 mm, tiến hành trộn đều và chia tư cho đến khi đạt được khối lượng tương đương với số lượng các mẫu đơn 10 kg cần thiết theo yêu cầu.

- Các phương pháp lấy mẫu theo vị trí và trạng thái của than (Mục 4 đến Mục 7)

• Lấy mẫu từ dòng vật liệu (Mục 4): Áp dụng cho dòng than đang chuyển động hoặc tĩnh lại. Phương pháp chuẩn được quy định là lấy ra một mặt cắt từ băng tải đứng yên, đây là phương pháp nền tảng để kiểm tra và đối chiếu với bất kỳ phương pháp lấy mẫu nào khác.
• Lấy mẫu từ toa xe (Mục 5): Áp dụng trong trường hợp không thể thực hiện lấy mẫu từ băng tải trong quá trình chất tải hoặc dỡ tải của toa xe.
• Lấy mẫu từ tàu biển và xà lan (Mục 6): Áp dụng khi không thể sử dụng phương pháp lấy mẫu từ băng tải trong suốt quá trình bốc xếp hoặc tháo dỡ hàng hóa trên tàu và xà lan.
• Lấy mẫu từ kho than (Mục 7): Áp dụng đối với các kho chứa than mà tại đó không thể thực hiện việc lấy mẫu từ băng tải khi xếp than vào kho hoặc rỡ than ra khỏi kho.

- Quy trình xử lý than ướt và chuẩn bị mẫu ẩm

• Xử lý than ướt rõ rệt: Trong trường hợp than có độ ẩm cao (ướt rõ rệt) và không có sẵn máy nghiền kín, bắt buộc phải thực hiện sấy khô sơ bộ bằng không khí thông qua quy trình hai giai đoạn.
• Chuẩn bị mẫu ẩm và mẫu chung: Quy trình này áp dụng cho mẫu chung và mẫu ẩm được trích xuất từ mẫu chung đó, có thể thực hiện trước hoặc sau khi nghiền nhỏ tùy theo tính tiện lợi thực tế.
• Nếu than được nghiền nhỏ trước khi lấy mẫu, việc nghiền này là bước khởi đầu cho cả mẫu phân tích chung (theo Mục 9) và mẫu xác định độ ẩm.
• Sau khi đã lấy mẫu ẩm, phần than còn lại sẽ tiếp tục được xử lý để làm mẫu phân tích tro theo quy định tại Mục 9. Quá trình tiếp theo có thể được giản lược hoặc tiếp tục nghiền thêm tùy yêu cầu.
• Phần trăm mất mát độ ẩm trong quá trình sấy khô bằng không khí (ký hiệu là M) được xác định và tính toán theo công thức chuyên biệt được quy định trong tiêu chuẩn.

- Thiết bị giản lược mẫu và hệ thống thiết bị liên hoàn

• Thiết bị giản lược mẫu cơ khí: Hầu hết các thiết bị này thuộc loại quay, cấu tạo gồm phễu nhận đặt trên bàn quay để chắn dòng than rơi từ phễu chứa lên một đỉnh côn. Yêu cầu kỹ thuật bắt buộc là khe máy để than đi qua từ phễu chứa phải có kích thước tối thiểu bằng 2,5 lần cỡ hạt lớn nhất của than.
• Hệ thống thiết bị lấy mẫu liên hoàn: Tiêu chuẩn trình bày chi tiết về một số hệ thống thiết bị liên hoàn cho phép thực hiện đồng thời việc lấy mẫu và giản lược mẫu để tạo ra mẫu phân tích cuối cùng. Hệ thống này cũng có thể tích hợp cả công đoạn nghiền nhỏ cỡ hạt than.
• Lưu ý vận hành: Phần than dư thừa sau quá trình giản lược sẽ được đưa trở lại dòng chính. Thiết bị này nghiêm cấm sử dụng đối với than ướt và than bùn để tránh tắc nghẽn và sai số.

- Thu thập và xử lý kết quả phân tích (Mục 3.5 và các Phụ lục)

• Mục 3.5 hướng dẫn chi tiết cách thức thu thập mẫu tại một số phần cụ thể của lô than.
• Các phụ lục kèm theo tiêu chuẩn cung cấp phương pháp toán học và thống kê để xử lý, phân tích các kết quả thu được, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy cao cho kết quả thử nghiệm than đá.