Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9791:2013 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ASTM D 4006 – 11) quy định phương pháp xác định hàm lượng nước trong dầu thô bằng phương pháp chưng cất. Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về phần mở đầu cùng các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử nghiệm để xác định trực tiếp hàm lượng nước có trong dầu thô bằng quy trình chưng cất chuyên dụng.
• Dải đo hiệu quả của phương pháp này nằm trong khoảng từ 0% đến 2,0% thể tích nước. Tuy nhiên, phương pháp vẫn có thể áp dụng đối với các mẫu dầu thô có hàm lượng nước cao hơn mức này.
• Tiêu chuẩn lưu ý rằng các chất dễ bay hơi hòa tan trong nước nếu có mặt trong mẫu dầu thô có thể bị chưng cất cùng với nước, gây ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả đo.
• Tiêu chuẩn không đưa ra đầy đủ các khuyến cáo về an toàn liên quan đến việc sử dụng. Người vận hành có trách nhiệm tự thiết lập các biện pháp an toàn, bảo vệ sức khỏe phù hợp và tuân thủ các quy định pháp lý hiện hành trước khi tiến hành thử nghiệm.

- Điều 2: Tài liệu viện dẫn

• Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn và phối hợp sử dụng các tiêu chuẩn liên quan của ASTM, API và IP.
• Các tiêu chuẩn ASTM liên quan bao gồm: ASTM D 95 (Phương pháp xác định nước bằng chưng cất trong sản phẩm dầu mỏ và vật liệu bitum), ASTM D 473 (Phương pháp xác định cặn trong dầu thô bằng phương pháp chiết), ASTM D 4057 (Thực hành lấy mẫu thủ công dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ), ASTM D 4177 (Thực hành lấy mẫu tự động dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ), và ASTM E 123 (Tiêu chuẩn kỹ thuật đối với thiết bị xác định nước bằng phương pháp chưng cất).
• Các tiêu chuẩn của Viện Dầu mỏ Hoa Kỳ (API) thuộc Sổ tay tiêu chuẩn đo lường dầu mỏ (MPMS), đặc biệt là các chương liên quan đến việc lấy mẫu và xác định hàm lượng nước, cặn trong dầu thô.
• Các tiêu chuẩn của Viện Năng lượng Anh (IP) tương đương nhằm đảm bảo tính đồng bộ và nhất quán trên phạm vi quốc tế.

- Điều 3: Tóm tắt phương pháp thử

• Mẫu thử dầu thô được đun sôi dưới chế độ hồi lưu cùng với một dung môi không hòa tan trong nước (thường sử dụng xylen hoặc hỗn hợp dung môi tương đương theo quy định).
• Trong quá trình đun sôi, dung môi bay hơi sẽ mang theo toàn bộ lượng nước có trong mẫu dầu thô cùng bay hơi lên bộ ngưng.
• Hỗn hợp hơi ngưng tụ liên tục chảy vào bẫy chưng cất (bẫy thu nhận chuyên dụng). Tại đây, do sự khác biệt về khối lượng riêng và tính chất không hòa tan, nước và dung môi sẽ tách thành hai lớp rõ rệt.
• Nước có khối lượng riêng lớn hơn sẽ lắng xuống đáy bẫy chưng cất, trong khi dung môi nhẹ hơn sẽ tràn ngược trở lại bình chưng cất để tiếp tục chu trình hồi lưu.
• Thể tích nước ngưng tụ tích lũy trong bẫy được đọc trực tiếp từ thang đo vạch chia độ để làm cơ sở tính toán phần trăm thể tích nước trong mẫu dầu thô ban đầu.

- Điều 4: Ý nghĩa và sử dụng

• Việc xác định chính xác hàm lượng nước trong dầu thô là một bước cực kỳ quan trọng trong hoạt động thương mại dầu khí, giúp xác định thể tích thực của dầu thô trong các giao dịch mua bán và chuyển giao quyền sở hữu (custody transfer).
• Hàm lượng nước trong dầu thô là thông số kỹ thuật bắt buộc phải kiểm soát chặt chẽ vì nước có thể gây ra các sự cố vận hành nghiêm trọng như ăn mòn đường ống, thiết bị lưu trữ và phá hủy chất xúc tác trong quá trình lọc dầu tại các nhà máy chế biến.
• Kết quả thử nghiệm thu được từ phương pháp này cung cấp cơ sở pháp lý và kỹ thuật để khấu trừ thể tích nước ra khỏi tổng thể tích dầu thô giao nhận, đảm bảo tính minh bạch và công bằng cho các bên tham gia chuỗi cung ứng.