Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9659:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9659:2013 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 11814:2002) quy định phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) để đánh giá cường độ xử lý nhiệt của sữa bột. Đây là phương pháp phân tích hiện đại, có độ chính xác cao, giúp các phòng thử nghiệm và cơ quan kiểm soát chất lượng xác định mức độ tác động nhiệt trong quá trình chế biến sữa bột, từ đó phân loại sản phẩm một cách khoa học.

Nội dung chi tiết Phần mở đầu và các Điều khoản đầu (Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn kỹ thuật:

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp sử dụng hệ thống sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) để đánh giá cường độ xử lý nhiệt áp dụng cho sữa bột.
• Đối tượng áp dụng trực tiếp bao gồm sữa bột nguyên chất, sữa bột tách béo một phần và sữa bột tách béo được sản xuất bằng công nghệ sấy phun.
• Phương pháp này cho phép phân biệt và phân loại các loại sữa bột dựa trên mức độ xử lý nhiệt (ví dụ: xử lý nhiệt thấp, nhiệt trung bình và nhiệt cao), phục vụ hiệu quả cho việc kiểm soát chất lượng nguyên liệu trong công nghiệp chế biến thực phẩm.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để đảm bảo tính chính xác và đồng bộ khi áp dụng tiêu chuẩn, người thực hiện cần phối hợp sử dụng các tài liệu viện dẫn liên quan:

• Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và tiêu chuẩn quốc tế (ISO) về quy trình lấy mẫu sữa, phương pháp xác định độ ẩm, hàm lượng chất béo và các chỉ tiêu lý - hóa cơ bản khác của sữa bột.
• Việc tuân thủ các tài liệu viện dẫn này giúp thống nhất điều kiện môi trường thử nghiệm, giảm thiểu sai số hệ thống và đảm bảo tính tương thích của kết quả phân tích giữa các phòng thử nghiệm khác nhau.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thực tế phân tích:

• Cường độ xử lý nhiệt (Heat treatment intensity): Là mức độ tác động tổng hợp của nhiệt độ và thời gian lên các thành phần nhạy cảm với nhiệt trong sữa (đặc biệt là các protein huyết thanh sữa) trong suốt quá trình chế biến và sấy khô.
• Sữa bột sấy phun (Spray-dried milk powder): Sản phẩm sữa dạng bột thu được từ quá trình sấy phun sữa tươi hoặc sữa đã cô đặc, giữ được các đặc tính dinh dưỡng tối ưu.
• Các thuật ngữ chuyên ngành liên quan đến kỹ thuật sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) như pha động, pha tĩnh, thời gian lưu, hệ số phân tách và chất chuẩn đối chiếu cũng được định nghĩa rõ ràng để phục vụ quá trình vận hành thiết bị.

Điều 4: Nguyên tắc của phương pháp

Nguyên tắc cốt lõi của phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) trong việc đánh giá cường độ xử lý nhiệt được quy định cụ thể:

• Phương pháp dựa trên việc đo lường sự biến đổi hoặc hàm lượng của các chất chỉ thị nhạy cảm với nhiệt (như các protein huyết thanh sữa không bị biến tính hoặc các hợp chất hình thành do nhiệt như furosine) có trong mẫu sữa bột.
• Mẫu sữa bột được hòa tan và trải qua quá trình xử lý sơ bộ (kết tủa, lọc hoặc thủy phân tùy thuộc vào chất chỉ thị cụ thể được lựa chọn) để loại bỏ các thành phần gây nhiễu và thu hồi dịch lọc chứa chất cần phân tích.
• Dịch lọc sau xử lý được bơm vào hệ thống HPLC. Quá trình phân tách các chất được thực hiện trên cột sắc ký thích hợp với một pha động được kiểm soát nghiêm ngặt về tốc độ dòng và thành phần dung môi.
• Hàm lượng của chất chỉ thị nhiệt được xác định bằng cách so sánh diện tích pic hoặc chiều cao pic của mẫu thử với pic của chất chuẩn tương ứng trên sắc ký đồ. Kết quả định lượng này là cơ sở trực tiếp để đánh giá và phân loại cường độ xử lý nhiệt của sữa bột.