Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9498:2013 (ISO 9104:1991)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9498:2013 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 9104:1991, quy định về phương pháp đánh giá đặc tính của lưu lượng kế điện từ dùng cho chất lỏng trong ống dẫn kín. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng giúp các phòng thử nghiệm, nhà sản xuất và đơn vị vận hành hệ thống đo lường xác định chính xác hiệu năng, độ tin cậy và sai số của thiết bị đo lưu lượng điện từ trong các điều kiện vận hành khác nhau.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định các phương pháp thử nghiệm và đánh giá tính năng kỹ thuật của lưu lượng kế điện từ công nghiệp dùng để đo lưu lượng chất lỏng dẫn điện trong các ống dẫn kín hoạt động đầy lòng ống. Phạm vi áp dụng cụ thể bao gồm:

• Xác định các chương trình thử nghiệm cụ thể nhằm đánh giá đặc tính của toàn bộ hệ thống lưu lượng kế điện từ hoặc đánh giá riêng biệt bộ cảm biến đo (thiết bị sơ cấp) và bộ chuyển đổi tín hiệu (thiết bị thứ cấp).
• Áp dụng cho các loại lưu lượng kế điện từ sử dụng trường điện từ xoay chiều (AC), trường điện từ một chiều xung (pulsed DC) hoặc các dạng kích từ khác.
• Không áp dụng cho các lưu lượng kế điện từ dùng cho chất lỏng phi kim loại hoặc chất lỏng không dẫn điện, cũng như các thiết bị đo trong kênh hở hoặc ống dẫn không đầy lòng ống.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần phối hợp sử dụng với các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia liên quan đến đo lường lưu lượng dòng chảy, bao gồm:

• Các tiêu chuẩn về thuật ngữ và định nghĩa chung trong đo lường lưu chất trong ống dẫn kín.
• Các tiêu chuẩn quy định về việc xác định độ không đảm bảo đo trong phép đo lưu lượng chất lỏng.
• Các tài liệu hướng dẫn về điều kiện môi trường tiêu chuẩn và phương pháp hiệu chuẩn thiết bị đo thể tích, khối lượng.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn thiết lập hệ thống thuật ngữ chuyên ngành thống nhất để tránh sai lệch trong quá trình đánh giá, bao gồm các khái niệm cốt lõi:

• Lưu lượng kế điện từ (Electromagnetic Flowmeter): Thiết bị đo hoạt động dựa trên định luật cảm ứng điện từ Faraday, gồm bộ cảm biến tạo ra suất điện động tỷ lệ với vận tốc dòng chảy và bộ chuyển đổi để xử lý tín hiệu này thành tín hiệu đầu ra tiêu chuẩn.
• Bộ cảm biến (Primary Device): Phần tử lắp trực tiếp trên đường ống, chứa các cuộn dây tạo từ trường và các điện cực tiếp xúc với chất lỏng để thu nhận tín hiệu điện áp cảm ứng.
• Bộ chuyển đổi (Secondary Device/Transmitter): Bộ phận tiếp nhận tín hiệu điện áp từ bộ cảm biến, thực hiện khuếch đại, lọc nhiễu và chuyển đổi thành tín hiệu dòng điện, điện áp hoặc xung kỹ thuật số tương ứng với lưu lượng.
• Sai số cơ bản (Intrinsic Error): Sai số của lưu lượng kế khi vận hành trong các điều kiện tham chiếu tiêu chuẩn được quy định trước.

Điều 4: Các điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn

Để đảm bảo tính khách quan và khả năng tái lập của các kết quả đánh giá, tiêu chuẩn quy định nghiêm ngặt các điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn (điều kiện tham chiếu) như sau:

• Chất lỏng thử nghiệm: Phải sử dụng nước sạch hoặc chất lỏng có độ dẫn điện nằm trong phạm vi hoạt động bình thường của thiết bị theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Nhiệt độ của chất lỏng và độ nhớt phải được kiểm soát ổn định trong suốt quá trình đo.
• Điều kiện môi trường: Nhiệt độ môi trường xung quanh phòng thử nghiệm, độ ẩm tương đối và áp suất khí quyển phải được duy trì trong giới hạn cho phép để không ảnh hưởng đến linh kiện điện tử của bộ chuyển đổi.
• Nguồn điện cấp: Điện áp và tần số nguồn cấp cho lưu lượng kế phải ổn định, sai lệch không vượt quá mức giới hạn quy định trong tiêu chuẩn để tránh gây nhiễu từ trường kích từ.
• Đoạn ống thẳng lắp đặt: Yêu cầu về chiều dài đoạn ống thẳng phía trước (thượng lưu) và phía sau (hạ lưu) của bộ cảm biến phải đủ dài để đảm bảo phân bố vận tốc dòng chảy đối xứng và không bị xoáy, tránh gây sai số phụ do cấu trúc dòng chảy không ổn định.