Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8954:2011 (hoàn toàn tương đương với ISO 24501:2010) về Ecgônômi – Thiết kế tiếp cận sử dụng – Mức áp suất âm của tín hiệu thính giác đối với sản phẩm tiêu dùng là văn bản kỹ thuật quan trọng. Tiêu chuẩn này đưa ra các hướng dẫn thiết kế nhằm đảm bảo người tiêu dùng, đặc biệt là người cao tuổi và người gặp khó khăn về thính giác, có thể nghe rõ các tín hiệu âm thanh từ các sản phẩm tiêu dùng trong môi trường có tiếng ồn xung quanh. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này:

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và mục tiêu áp dụng của tiêu chuẩn đối với các sản phẩm tiêu dùng trên thị trường:

• Tiêu chuẩn quy định cụ thể về mức áp suất âm của các tín hiệu thính giác phát ra từ sản phẩm tiêu dùng nhằm giúp người sử dụng, bao gồm cả người cao tuổi và người bị suy giảm thính lực ở mức độ nhẹ đến trung bình, có thể nhận biết rõ ràng.
• Tiêu chuẩn áp dụng cho các sản phẩm tiêu dùng được sử dụng trong môi trường có tiếng ồn xung quanh ổn định hoặc biến đổi nhẹ.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho các tín hiệu cảnh báo nguy hiểm khẩn cấp (như còi báo cháy, báo động an ninh chuyên dụng) hoặc các thiết bị y tế, thiết bị chuyên dụng có yêu cầu kỹ thuật đặc biệt khác.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, người thiết kế và nhà sản xuất cần kết hợp viện dẫn các tài liệu tiêu chuẩn liên quan sau:

• TCVN 8953 (ISO 24500) về Ecgônômi – Thiết kế tiếp cận sử dụng – Tín hiệu thính giác trên sản phẩm tiêu dùng. Đây là tài liệu nền tảng quy định các yêu cầu chung về đặc tính của tín hiệu âm thanh.
• Các tiêu chuẩn đo lường âm học quốc tế và quốc gia khác để xác định chính xác mức áp suất âm và phương pháp thử nghiệm thực tế.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa kỹ thuật cốt lõi nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng trong quá trình thiết kế sản phẩm:

• Tín hiệu thính giác (Auditory signal): Là âm thanh được phát ra từ sản phẩm tiêu dùng nhằm truyền tải thông tin, thông báo trạng thái hoạt động hoặc cảnh báo cho người sử dụng.
• Mức áp suất âm (Sound pressure level): Đại lượng vật lý đo lường độ mạnh của âm thanh, được tính bằng decibel (dB) dựa trên áp suất âm cơ chuẩn.
• Tiếng ồn xung quanh (Ambient noise): Toàn bộ các âm thanh không mong muốn tồn tại trong môi trường nơi sản phẩm tiêu dùng đang hoạt động, có khả năng che lấp tín hiệu thính giác của sản phẩm.
• Thiết kế tiếp cận sử dụng (Accessible design): Xu hướng thiết kế hướng tới việc tối đa hóa khả năng tiếp cận và sử dụng sản phẩm cho nhiều đối tượng người dùng nhất có thể, đặc biệt lưu ý đến người cao tuổi và người khuyết tật.

Điều 4: Nguyên tắc chung và yêu cầu thiết kế

Điều khoản này thiết lập các nguyên tắc cơ bản để xác định mức áp suất âm phù hợp cho tín hiệu thính giác, đảm bảo tính hiệu quả và an toàn:

• Nguyên tắc nghe rõ (Audibility): Mức áp suất âm của tín hiệu thính giác phải đủ lớn hơn mức tiếng ồn xung quanh tại vị trí tai người nghe để không bị che lấp. Việc tính toán phải tính đến sự suy giảm thính lực theo độ tuổi, đặc biệt là ở các dải tần số cao.
• Tránh gây khó chịu hoặc tổn thương thính giác: Mức âm lượng của tín hiệu không được vượt quá ngưỡng chịu đựng của tai người, tránh gây giật mình, khó chịu hoặc ảnh hưởng tiêu cực đến thính giác của người dùng khi tiếp xúc thường xuyên.
• Khả năng điều chỉnh âm lượng: Khuyến khích các nhà sản xuất tích hợp chức năng cho phép người dùng tự điều chỉnh mức áp suất âm (tăng hoặc giảm âm lượng) để phù hợp với nhu cầu cá nhân và điều kiện tiếng ồn thực tế của môi trường xung quanh.
• Sự phối hợp tần số âm thanh: Thiết kế tần số của tín hiệu thính giác phải phù hợp với đặc điểm sinh lý học của tai người. Đối với người cao tuổi, nên ưu tiên sử dụng các dải tần số trung bình và thấp vì khả năng nghe ở tần số cao thường bị suy giảm mạnh theo thời gian.