Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8939-4:2019 (ISO 6743-4:2015) về Chất bôi trơn, dầu công nghiệp và các sản phẩm liên quan (loại L) - Phân loại - Phần 4: Họ H (hệ thống thuỷ lực) được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố nhằm thiết lập hệ thống phân loại chi tiết cho các chất lỏng sử dụng trong hệ thống thủy lực.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này quy định việc phân loại chi tiết các chất lỏng thuộc Họ H (Hệ thống thủy lực) nằm trong nhóm Loại L (Chất bôi trơn, dầu công nghiệp và các sản phẩm liên quan). Tiêu chuẩn áp dụng đối với các nhà sản xuất, đơn vị phân phối, tổ chức thử nghiệm và người sử dụng các sản phẩm dầu thủy lực tại Việt Nam, giúp thống nhất cách gọi tên, ký hiệu và phân loại kỹ thuật theo tiêu chuẩn quốc tế.

Tài liệu viện dẫn liên quan

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần kết hợp viện dẫn với tài liệu sau:

• TCVN 8939-0 (ISO 6743-0), Chất bôi trơn, dầu công nghiệp và các sản phẩm liên quan (loại L) - Phân loại - Phần 0: Nguyên tắc chung.

Nguyên tắc phân loại và ký hiệu hệ thống thủy lực (Họ H)

Hệ thống phân loại trong tiêu chuẩn này dựa trên các ký hiệu mã hóa bằng chữ cái, phản ánh bản chất hóa học, tính chất đặc trưng và ứng dụng cụ thể của từng loại chất lỏng thủy lực. Mỗi sản phẩm được ký hiệu bằng một chuỗi ký tự bao gồm:

• Ký tự đầu tiên chỉ loại sản phẩm chính (chữ L đối với chất bôi trơn, dầu công nghiệp).
• Ký tự tiếp theo chỉ họ ứng dụng (chữ H đối với hệ thống thủy lực).
• Các ký tự tiếp theo thể hiện phân nhóm sản phẩm dựa trên thành phần dầu gốc, phụ gia và các đặc tính kỹ thuật chuyên biệt (ví dụ: HM, HV, HFC).

Phân loại chi tiết các chất lỏng thủy lực

Dựa trên thành phần cấu tạo và tính chất vận hành, các chất lỏng thủy lực thuộc Họ H được chia thành ba nhóm chính:

1. Chất lỏng thủy lực gốc khoáng (Mineral oil-based fluids)

• HH: Dầu khoáng tinh chế không chứa chất ức chế ăn mòn hoặc phụ gia chống oxy hóa, thường dùng cho các hệ thống tải trọng nhẹ.
• HL: Dầu khoáng tinh chế có bổ sung phụ gia chống gỉ và chống oxy hóa nhằm nâng cao tuổi thọ thiết bị.
• HM: Dầu HL có tăng cường tính năng chống mài mòn, thích hợp cho các hệ thống thủy lực áp suất cao và hoạt động liên tục.
• HR: Dầu HL có cải thiện chỉ số độ nhớt, giúp duy trì độ ổn định của màng dầu trong điều kiện nhiệt độ thay đổi.
• HV: Dầu HM có cải thiện chỉ số độ nhớt cao, chuyên dùng cho các thiết bị thủy lực làm việc ngoài trời hoặc trong môi trường nhiệt độ biến động mạnh.
• HS: Chất lỏng thủy lực gốc tổng hợp không có tính năng chống cháy đặc biệt.

2. Chất lỏng thủy lực chống cháy (Fire-resistant fluids)

• HFAE: Nhũ tương dầu trong nước, chứa hàm lượng nước thông thường lớn hơn 80%, có tính năng chống cháy cao.
• HFAS: Dung dịch hóa chất tổng hợp trong nước, không chứa dầu khoáng, hàm lượng nước lớn hơn 80%.
• HFB: Nhũ tương nước trong dầu (nhũ tương nghịch), chứa khoảng 40% nước, cân bằng giữa khả năng bôi trơn và chống cháy.
• HFC: Dung dịch nước-glycol, chứa tối thiểu 35% nước, có hiệu suất làm việc tốt ở nhiệt độ thấp và khả năng chống cháy xuất sắc.
• HFDR: Chất lỏng tổng hợp không chứa nước, gốc este photphat, có khả năng chống cháy cực cao nhưng yêu cầu vật liệu làm kín chuyên dụng.
• HFDU: Chất lỏng tổng hợp không chứa nước khác (ví dụ: este polyol, polyalkylene glycol), có tính năng thân thiện với môi trường hơn HFDR.

3. Chất lỏng thủy lực dễ phân hủy sinh học (Biodegradable fluids)

• HETG: Chất lỏng thủy lực gốc triglyceride (dầu thực vật), có khả năng phân hủy sinh học cao nhưng giới hạn về nhiệt độ hoạt động.
• HEPG: Chất lỏng thủy lực gốc polyglycol tổng hợp, tan trong nước, thân thiện với môi trường.
• HEES: Chất lỏng thủy lực gốc este tổng hợp, có hiệu suất bôi trơn vượt trội và độ bền nhiệt cao hơn HETG.
• HEPR: Chất lỏng thủy lực gốc polyalphaolefin và hydrocacbon liên quan, có tuổi thọ cao và khả năng tự phân hủy sinh học tốt.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8939-4:2019 (ISO 6743-4:2015) thay thế cho các tiêu chuẩn cũ tương đương trước đây. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp đồng bộ hóa hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật của Việt Nam với hệ thống tiêu chuẩn quốc tế ISO, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và nâng cao chất lượng quản lý thiết bị công nghiệp.