Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8685-37:2020 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/V 2 Thuốc thú y biên soạn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2020. Tiêu chuẩn này quy định chi tiết quy trình kiểm nghiệm vắc xin nhược độc phòng bệnh Marek ở gà, nhằm đánh giá chất lượng, độ an toàn và hiệu lực của vắc xin trước khi đưa vào lưu hành và sử dụng trong chăn nuôi.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng đối với việc kiểm nghiệm vắc xin nhược độc (bao gồm cả dạng đông khô và dạng đông lạnh trong nitơ lỏng) dùng để phòng bệnh Marek cho gà.
• Đối tượng áp dụng: Các cơ quan kiểm nghiệm, tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến sản xuất, nhập khẩu, kiểm tra chất lượng, lưu hành và sử dụng vắc xin Marek tại Việt Nam.

Quy định về mẫu kiểm nghiệm và động vật thí nghiệm

• Yêu cầu về mẫu vắc xin: Mẫu gửi kiểm nghiệm phải đại diện cho cả lô sản xuất, được bảo quan đúng điều kiện nhiệt độ quy định của nhà sản xuất (vắc xin đông khô bảo quản từ 2 độ C đến 8 độ C; vắc xin đông lạnh bảo quản trong nitơ lỏng ở nhiệt độ dưới âm 130 độ C). Mẫu phải còn nguyên vẹn bao bì, nhãn mác rõ ràng và đầy đủ thông tin.
• Yêu cầu về động vật thí nghiệm: Gà sử dụng trong quá trình kiểm nghiệm phải là gà khỏe mạnh, có nguồn gốc từ đàn gà SPF (đàn gà sạch bệnh đặc hiệu) hoặc đàn gà không có kháng thể kháng virus Marek, độ tuổi phù hợp với từng nội dung thử nghiệm cụ thể.

Quy trình kiểm tra các chỉ tiêu cảm quan và vật lý

• Đối với vắc xin đông khô: Tiến hành quan sát trạng thái vật lý của bánh đông khô về màu sắc, độ xốp và tính đồng nhất. Sau khi hòa tan bằng dung môi đi kèm, vắc xin phải tan hoàn toàn trong thời gian quy định, tạo thành dung dịch đồng nhất, không có dị vật hoặc cặn không tan.
• Đối với vắc xin đông lạnh: Kiểm tra trạng thái bảo quản trong nitơ lỏng. Sau khi rã đông theo đúng quy trình kỹ thuật, dung dịch vắc xin phải đồng nhất về màu sắc và không chứa các tạp chất lạ.

Quy trình kiểm tra độ vô trùng

• Phương pháp thực hiện: Nuôi cấy mẫu vắc xin trên các môi trường dinh dưỡng chuyên dụng như thạch thường, canh thang thường, môi trường Sabouraud và các môi trường phát hiện mycoplasma.
• Tiêu chuẩn đánh giá: Vắc xin đạt yêu cầu về độ vô trùng khi không phát hiện sự phát triển của vi khuẩn, nấm mốc, mycoplasma hoặc các vi sinh vật tạp nhiễm khác trong suốt thời gian theo dõi quy định.

Quy trình kiểm tra độ an toàn

• Phương pháp thử nghiệm: Sử dụng tối thiểu 10 con gà thí nghiệm nhạy cảm. Tiêm cho mỗi con gà một liều vắc xin cao gấp 10 lần liều khuyến cáo của nhà sản xuất (tiêm dưới da hoặc tiêm bắp).
• Theo dõi và đánh giá: Theo dõi liên tục tình trạng sức khỏe của gà trong thời gian ít nhất là 21 ngày. Vắc xin được đánh giá là an toàn nếu tất cả gà thí nghiệm đều sống khỏe mạnh, không có biểu hiện triệu chứng lâm sàng của bệnh Marek hoặc bất kỳ phản ứng phụ nghiêm trọng nào do vắc xin gây ra.

Quy trình kiểm tra hiệu lực của vắc xin

• Xác định hàm lượng virus (Hiệu giá vắc xin): Thực hiện phương pháp đếm đơn vị tạo đám hoại tử (PFU - Plaque Forming Unit) trên lớp tế bào đơn lớp xơ phôi gà (CEF) hoặc các dòng tế bào thích hợp khác. Hiệu giá virus trong mỗi liều vắc xin phải đạt tiêu chuẩn tối thiểu theo công bố của nhà sản xuất và không được thấp hơn giới hạn quy định trong quy chuẩn kỹ thuật.
• Thử nghiệm công cường độc (khi có yêu cầu): Tiến hành tiêm phòng vắc xin cho nhóm gà thí nghiệm, sau đó thử thách bằng virus Marek cường độc. Theo dõi tỷ lệ bảo hộ của nhóm gà được tiêm phòng so với nhóm gà đối chứng không tiêm phòng. Vắc xin đạt yêu cầu hiệu lực khi tỷ lệ bảo hộ đạt mức tối thiểu theo quy định (thường từ 80% trở lên) và nhóm đối chứng phải có tỷ lệ phát bệnh điển hình.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8685-37:2020 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực kiểm nghiệm và sản xuất vắc xin thú y có trách nhiệm tuân thủ các quy định kỹ thuật nêu trên để đảm bảo chất lượng vắc xin lưu hành trên thị trường.