Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8273-2:2009 (hoàn toàn tương đương với ISO 7967-2 : 1987/Amd 1 : 1999) quy định về thuật ngữ liên quan đến các bộ phận và hệ thống của động cơ đốt trong kiểu pittông, cụ thể là Phần 2: Cơ cấu chuyển động chính. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc thống nhất hệ thống thuật ngữ kỹ thuật chuyên ngành, giúp các kỹ sư, nhà sản xuất và cơ quan kiểm định có cơ sở chuẩn xác để trao đổi và áp dụng vào thực tiễn thiết kế, chế tạo, vận hành động cơ.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết các thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi về cơ cấu chuyển động chính của động cơ đốt trong kiểu pittông theo tiêu chuẩn:

- Thuật ngữ và định nghĩa liên quan đến cấu tạo Pit tông (Piston)

Hệ thống thuật ngữ định nghĩa chi tiết các thành phần cấu thành nên pit tông, bao gồm:

• Đầu pit tông và đai vòng găng: Là phần của pit tông chịu tác động trực tiếp từ áp suất khí trong xy lanh làm việc, đồng thời là nơi bố trí toàn bộ hoặc một số vòng găng (xéc-măng).
• Thân pit tông: Phần dưới của pit tông có nhiệm vụ bảo đảm dẫn hướng cho pit tông chuyển động trong xy lanh. Bộ phận này có thể có hoặc không có rãnh vòng găng. Đối với động cơ hai kỳ, thân pit tông còn đảm nhận vai trò đóng mở các cửa nạp và cửa thải.
• Phần trung gian dẫn hướng: Phần của pit tông thanh trượt được bố trí nằm giữa đầu pit tông và thân pit tông, thực hiện chức năng dẫn hướng cho pit tông.
• Phần lõm đỉnh pit tông và hốc đỉnh pit tông: Các thiết kế đặc biệt trên đỉnh pit tông. Trong đó, hốc trên đỉnh pit tông được thiết kế hình dạng chuyên biệt nhằm hỗ trợ dòng khí chèn đi vào buồng cháy khi pit tông di chuyển lên điểm chết trên.
• Hệ thống tăng cứng: Bao gồm phần tăng cứng cho cạnh buồng cháy trên đỉnh pit tông và phần tăng cứng trực tiếp cho đỉnh pit tông, giúp tăng khả năng chịu lực và chịu nhiệt cho cấu trúc pit tông.
• Vỏ pit tông và phần mang chốt: Vỏ pit tông là phần bên ngoài của loại pit tông nhiều mảnh, nơi ổ đỡ của chốt pit tông được bố trí tách rời bên trong. Phần mang chốt pit tông và phần mang ổ đỡ chốt pit tông được thiết kế lắp khớp với vỏ pit tông để có thể tháo rời khi cần thiết.
• Bạc rãnh vòng găng (Phần chống mòn): Chi tiết được ép vào trong rãnh vòng găng đóng vai trò như một lớp lót bảo vệ để lắp một hoặc nhiều vòng găng, hạn chế sự mài mòn cơ học trong quá trình vận hành.
• Đai vòng găng và các khoảng đất: Đai vòng găng là phần bề mặt bao quanh pit tông nằm giữa đỉnh và phần dưới cùng của rãnh vòng găng thấp nhất. Đất đỉnh pit tông là phần bề mặt phía trên rãnh pit tông trên cùng. Đất vòng găng là phần mặt bên nằm giữa các rãnh vòng găng liền kề.

- Thuật ngữ về các bộ phận của Thanh truyền (Connecting Rod)

Thanh truyền là chi tiết trung gian truyền lực giữa pit tông và trục khuỷu, được định nghĩa qua các bộ phận cốt lõi sau:

• Đầu nhỏ thanh truyền: Phần của thanh truyền thực hiện liên kết trực tiếp với pit tông hoặc đầu chữ thập.
• Đầu to thanh truyền: Phần của thanh truyền nối với trục khuỷu hoặc đầu to của thanh truyền chính.
• Thân thanh truyền: Phần thân nối liền giữa đầu nhỏ và đầu to của thanh truyền, chịu lực kéo nén dọc trục trong quá trình làm việc.

- Thuật ngữ về hệ thống Trục khuỷu và cơ cấu tích lũy năng lượng (Crankshaft & Flywheel)

Trục khuỷu và các bộ phận liên quan được chuẩn hóa thuật ngữ như sau:

• Khuỷu (Phần của trục khuỷu): Bao gồm chốt khuỷu và các má khuỷu liền kề tạo thành một đơn vị chuyển động cơ bản.
• Cổ khuỷu (Cổ trục chính): Phần của trục khuỷu thực hiện chuyển động quay bên trong ổ đỡ chính của thân máy.
• Chốt khuỷu: Phần của trục khuỷu là nơi lắp đặt một hoặc nhiều đầu to thanh truyền để nhận lực từ thanh truyền truyền đến.
• Má khuỷu: Bộ phận liên kết nối liền giữa chốt khuỷu và cổ khuỷu.
• Đối trọng: Khối lượng được thiết kế đúc liền hoặc làm rời rồi lắp lên trục khuỷu, có vai trò làm giảm ảnh hưởng mất cân bằng sinh ra do các khối lượng chuyển động tịnh tiến và chuyển động quay của cơ cấu.
• Bánh đà: Khối lượng được gắn cố định lên trục khuỷu nhằm mục đích tăng quán tính chuyển động quay cho toàn bộ hệ thống động cơ, giúp động cơ vượt qua các kỳ không sinh công một cách êm dịu.