Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7983:2015 (hoàn toàn tương đương với ISO 6646:2011) về Gạo - Xác định tỉ lệ thu hồi tiềm năng từ thóc và gạo lật do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F5 Ngũ cốc và đậu đỗ biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị và được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định hiệu suất thu hồi gạo lật và gạo xát từ thóc hoặc từ gạo lật trong điều kiện phòng thí nghiệm.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định tỷ lệ thu hồi tiềm năng của gạo lật và gạo xát từ thóc (gạo còn nguyên vỏ trấu) hoặc từ gạo lật. Phương pháp này sử dụng các thiết bị thí nghiệm chuyên dụng nhằm mô phỏng chính xác quá trình xay xát thực tế để đưa ra kết quả định lượng chuẩn xác.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các phòng thử nghiệm, cơ quan kiểm định chất lượng nông sản, doanh nghiệp chế biến, xuất nhập khẩu lúa gạo và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc đánh giá, phân loại chất lượng lúa gạo tại Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của TCVN 7983:2015 (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều này xác định rõ giới hạn áp dụng của tiêu chuẩn. Phương pháp này cho phép xác định tỷ lệ thu hồi gạo lật và gạo xát từ thóc hoặc gạo lật một cách khách quan, áp dụng cho mọi giống lúa thương phẩm lưu thông trên thị trường, không phân biệt nguồn gốc xuất xứ.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn tài liệu kỹ thuật cốt lõi sau đây. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu, đối với tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất:

• TCVN 9027 (ISO 24333) về Ngũ cốc và sản phẩm ngũ cốc - Lấy mẫu.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa thống nhất để tránh nhầm lẫn trong quá trình thực hiện thử nghiệm và đọc kết quả:

• Thóc (paddy): Hạt lúa còn nguyên vỏ trấu sau khi thu hoạch và làm sạch.
• Gạo lật (husked rice): Thóc đã được loại bỏ lớp vỏ trấu bằng thiết bị bóc vỏ cơ học, vẫn còn nguyên lớp cám và phôi.
• Gạo xát (milled rice): Gạo lật đã được loại bỏ một phần hoặc toàn bộ lớp cám và phôi bằng quá trình xát trắng cơ học.
• Tỷ lệ thu hồi gạo lật tiềm năng: Tỷ lệ phần trăm khối lượng gạo lật thu được từ mẫu thóc ban đầu sau khi bóc vỏ trấu trong điều kiện thí nghiệm tiêu chuẩn.
• Tỷ lệ thu hồi gạo xát tiềm năng: Tỷ lệ phần trăm khối lượng gạo xát thu được từ mẫu thóc hoặc mẫu gạo lật ban đầu sau khi trải qua quá trình xát trắng thí nghiệm.

4. Nguyên lý xác định (Điều 4)

Nguyên lý của phương pháp dựa trên việc mô phỏng quá trình xay xát công nghiệp trong điều kiện kiểm soát nghiêm ngặt của phòng thí nghiệm để đạt được hiệu suất thu hồi tối đa:

• Đối với mẫu thóc: Mẫu thử sau khi làm sạch được bóc vỏ bằng máy bóc vỏ thí nghiệm để thu được gạo lật. Khối lượng gạo lật thu được được cân để tính tỷ lệ thu hồi gạo lật. Tiếp theo, phần gạo lật này được đưa vào máy xát trắng thí nghiệm để loại bỏ cám và phôi, thu được gạo xát. Khối lượng gạo xát cuối cùng được cân để tính tỷ lệ thu hồi gạo xát tiềm năng.
• Đối với mẫu gạo lật: Mẫu gạo lật được đưa trực tiếp vào máy xát trắng thí nghiệm để tiến hành xát trắng, sau đó cân khối lượng gạo xát thu được để tính toán tỷ lệ thu hồi tương ứng.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7983:2015 có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật thống nhất cho hoạt động đánh giá chất lượng lúa gạo xuất khẩu và tiêu dùng nội địa.